Verboden Vruchten Jam: Twintig jaar muziek zonder grenzen Verboden Vruchten Jam: Twintig jaar muziek zonder grenzen

“Van laaghangend fruit kun je ook jam maken”, grijnst Tristan, medeorganisator van jamsessie de Verboden Vruchten Jam. Tristan is een opvallend figuur met zijn lange staart en kekke zonnebril, die hij ook binnen ophoudt. Hij is er vanaf het begin bij en jamt als muzikant zelf geregeld mee. Over de aard van deze jamsessies is hij helder: toegankelijkheid staat voorop. Of je nou twee akkoorden kent of moeiteloos als Slash soleert, iedereen is welkom. Geen vast recept, juist diversiteit en vrijheid zorgen voor de perfecte smaak.

We zitten in de bar van het Muziekhuis, omringd door posters, versleten leren banken en prijslijsten waarop bier nog twee vijftig kost. Het voelt alsof we in een tijdmachine zijn gestapt. “Het is hier nog 2001”, zegt Tristan. In het komende halfuur reizen we door diezelfde tijdcapsule, dwars door de rijke geschiedenis van de Verboden Vruchten Jam.

Roots van de jam
De sessie begon twintig jaar geleden in het iconische Bar & Boos, een cultuurpodium in de Vrijplaats Leiden, het voormalige kraakpand aan de Koppenhinksteeg. De sessie heette toen nog anders en zwierf sindsdien langs verschillende locaties. Wat altijd bleef was het vrije, onvoorspelbare karakter.

“Het is totale vrijheid. Muzikanten komen samen en de muziek stopt nooit. Soms hoor je zeven gitaristen, soms zijn het twintig trommels die lekker meetikken”.

Waar andere jamsessies in de stad vaak een vast genre hebben, is dat bij Verboden Vruchten compleet afhankelijk van wie er die dag meedoet. “Soms wordt het ruige rock, andere keren kan het heel jazzy zijn, en er wordt ook veel wereldmuziek gespeeld”, legt Tristan uit. Hij benadrukt hoe snel een jam kan kantelen. Een drummer zet de toon, het genre schuift van hiphop naar funk of punk, en voor je het weet mengen ska-blazers, gierende gitaren of een mellow synth zich in het geheel. “Uiteindelijk is alles mogelijk”.

Vrijplaats voor muziek en experiment
Wereldmuziek vormt een rode draad in de jamsessies. Na elke jamsessie volgt traditiegetrouw een dansfeest, waar DJ Miss World met haar ‘global groove’-sets de zaal vult.

Net als Tristan is Miss World, oftewel Margreet, er vanaf het begin bij. En ook medeorganisatoren Arjan en René zijn er al sinds het Bar & Boos-tijdperk bij. Tristan vertelt hoe het viertal oorspronkelijk op het idee kwam. “Ondertussen zijn er veel jamsessies in de stad, maar zo’n twintig jaar geleden was er een gat dat gevuld moest worden”.

Het vrije improviseren, wat de sessies zo typeert, paste perfect bij de culturele identiteit van Bar & Boos. Als onderdeel van de Vrijplaats Leiden bood het een vruchtbare bodem voor expressie en een gezonde dosis tegendraadsheid. “Het was altijd een geweldig feestje”, herinnert Tristan zich, “tot in 2010 het pand hardhandig werd ontruimd door de politie en ME”.

Toch blijft Tristan niet zwelgen in nostalgie. De sessie overleefde en vond telkens een nieuw thuis. Alsof het zo moest zijn verhuisde de Verboden Vruchten Jam eerst naar de Fruitweg en daarna naar de Ananasweg. 

Vruchtbare toekomst
Nu hij richten de organisatoren zich volledig op de toekomst. “We zoeken nog mensen die ons team willen versterken”. Volgens Tristan is het aan de jongere generatie, 'aan de youngsters' zoals hij het noemt, om het stokje over te nemen.

De jam fungeert als broedplaats voor nieuwe muzikale connecties.  “Jonge mensen die een bandje willen beginnen? Dit is dé plek om muzikanten te ontmoeten”.

Improvisatie is de shit
Tristan ergert zich aan de vooroordelen die veel mensen hebben over jamsessies. Jams wordt volgens hem vaak onderschat. “Terwijl improvisatie een van de meest toegepaste én minst gewaardeerde kunstvormen is. In alle kunstvormen komt improvisatie voor; het is essentieel bij ieder experiment”.

Waarom mensen het dan toch als minderwaardig zien? “Dat is bijna een filosofische vraag”, lacht hij. “Ik denk dat veel mensen het beschouwen als iets onvoorbereids, makkelijks, of zelfs lui. Maar in werkelijkheid vereist improvisatie een enorme concentratie”.

Voor Tristan is dat precies de magie van de jam. “De één hoort er een geweldige compositie in, een ander ziet alleen een kakofonie. Maar juist die intensiteit, die directheid, dat er iets gebeurt in het moment – dat is magisch”.

De aankomende editie keert de jamsessie terug naar de oorspronkelijke vorm. Na de jamsessie spelen de muzikanten direct mee in de DJ-set van DJ Miss World. Het wordt een hybride ervaring. Eerst livemuziek, dan een gezamenlijke improvisatie met de DJ, en uiteindelijk één groot dansfeest. 

Deze editie van de Verboden Vruchten Jam vindt plaats op 29 maart in Resistor Leiden en begint om 21:00 uur. De jamsessies vinden maandelijks plaats en op de Facebookpagina van Verboden Vruchten Jam is te vinden op welke locatie de jam plaatsvindt.