POM: ‘Ik was niet klaar voor de dood’

Het is 2009: terwijl de wereldwijde financiële crisis hard toeslaat, gidsen mega-popsterren de mensheid door de ellende met vrolijke popmuziek. De term 'recession pop' was geboren: lekker dansen en vooral even niet denken aan de problemen (denk aan ‘Just Dance’ van Lady Gaga, ‘Tik Tok’ van Ke$ha en ‘I Gotta Feeling’ van Black Eyed Peas). Volgens de zangeres van Amsterdamse band POM, Liza van As, heeft hun tweede plaat Enlightened, baby daar wel wat van weg. Twee dagen na de releaseshow van hun laatste EP overleed haar vader plotseling. Een verdrietige plaat leek onvermijdelijk, maar de muziek die ontstond was pure pop. ‘Het is geen afleiding – ik was ook veel met mijn verdrietige emoties bezig –, maar ik wilde gewoon blijheid voelen,’ vertelt Liza.

© POM

En die blijheid is zeker hoorbaar: Enlightened, baby bestaat uit opzwepende indierock met soms wat grungy effecten, en door de nieuwe drumcomputer klinkt de plaat een stuk elektronischer dan hun debuut. Dat is grotendeels te danken aan gitarist Luc Siegers, die de plaat produceerde. ‘We wilden het geluid groter maken, maar niet als een soort gitarenworst,’ legt Liza uit. ‘En we zijn echt een geoliede machine. Ik heb nul verstand van muziektheorie, maar als ik tegen Luc zei: ‘Ik wil dat het klinkt als een roze driehoek’, begreep hij precies wat ik bedoelde.’

Het opnemen van de zang nam uiteindelijk een half jaar in beslag, omdat Liza het door de rouw soms simpelweg niet trok. ‘Soms voelde ik me twee weken vreselijk en Luc bleef dan heel rustig. We deden de zang maandenlang maar twee avonden per week, maximaal drie uurtjes per keer. Als we met een producer van buitenaf hadden gewerkt, was het album nooit afgekomen.’ 

De Verlichting
Voor het overlijden van haar vader dacht Liza het leven wel te snappen. Ze had haar lange depressie (van haar 14e tot 22e) overwonnen en voelde zich onoverwinnelijk: ‘Ik had altijd een grote mond tegen mijn huisgenoten: “Ik ben niet bang voor de dood, bla bla bla.” En dan gebeurt ineens het échte leven, en blijk je er helemaal niet klaar voor te zijn.’ Op ‘Shortcut’ is dat contrast het sterkst te horen. De track bevat een letterlijk gesprek tussen de Liza voor het overlijden van haar vader en na. ‘It doesn't matter if you keep taking that shortcut. And if reflecting only comes around at midnight. Call me unenlightened, baby, I'll avoid the insight’, zingt Liza. Ze kwam erachter dat deze verlichting (enlightenment) het thema van de plaat moest worden.

Want Liza houdt van concepten en verhalen verwerken in haar muziek. Net als bij eerdere muziek: ‘Down The Rabbit Hole’ is een navertelling van Alice in Wonderland en ‘Eat me, I’m Sad’ gaat over een mythe van Hades en Persephone. In Enlightened, baby, zitten alle realisaties die Liza afgelopen jaar, na het overlijden van haar vader, heeft geleerd: zo enlightenend was ze eerst helemaal niet. In ‘LOVERS’ zingt ze over een dierbare in een toxische relatie waar ze veel van leerde: ze probeerde diegene met man en macht te helpen, maar tevergeefs. In het Wet Leg-achtige ‘hi’ zingt Liza over een cultleider, waardoor ze besefte hoe gevaarlijk het is om de regie over te dragen aan een vreemde met mooie praatjes. Tot slot laat ze in ‘the snow’ horen hoe je waardevolle vriendschappen kunt verliezen door je emoties te verbergen voor de mensen om je heen. ‘Dat gaat over een van mijn beste vriendinnen. Onze vriendschap groeide een tijdje uit elkaar, omdat ik niet mezelf was.’

Lachen en huilen tegelijk
Dat wegdrukken van emoties is haar grootste valkuil, vertelt Liza. ‘Mijn manier van wegrennen is me volledig afsluiten en niks meer delen. Soms is het zo moeilijk om constant actief bezig te zijn met je mentaal beter voelen. Dan voelt het warm en vertrouwd om je weer heel kut te voelen en je best niet te hoeven doen. Vroeger haatte ik mindfulness, omdat het je dwingt stil te staan bij je gevoel. Nu weet ik dat je het niet voor eeuwig kunt wegstoppen. Dat is niet menselijk, dat kan een mens niet aan.’ 

Dat het constant opkroppen van die emoties een gevaarlijke kookpot werd, bleek wel toen de stress rond haar afstuderen van haar studie psychologie en de rouw vorig jaar op elkaar botsten. Door de spanning kwam een onhandig ongeluk de hoek om kijken: Liza schoot op een avond per ongeluk met een broodmes uit, waarbij ze bijna haar hele handspier doorsneed. ‘Er waren bijna twee vingers af,’ vertelt ze lachend. Door bizar toeval werd ze in het ziekenhuis geopereerd door een van de beste handchirurg van Nederland. ‘Zit je daar te lachen én te huilen van de stress. Maar ook dat is een onderdeel van de plaat: het is niet alleen maar kut voelen, het is ook domme dingen doen en proberen te blijven lachen.’ 

Op ‘Alone at last’ zet ze het wegrennen van haar emoties aan de kant met emotionele teksten over haar vader: ‘It can’t be over, I will always be your daughter.’ 

Psychologenhoofd
Het spelen van zulke emotionele tracks doet wat met een mens, al helemaal als je – zoals Liza – naast de band ook nog psychologie studeert. ‘Als we 'Alone at last' of 'the snow' live spelen, moet ik bijna altijd huilen,’ vertelt ze. Maar zodra ze de zaal inkijkt en ziet dat het publiek de teksten net zo hard mee-emoot, springt haar 'psychologenhoofd' meteen aan. ‘Dan zie ik mensen in het publiek huilen en dan wil ik ze na de show het liefst allemaal een knuffel geven en vragen: “Hey, maar hoe gaat het eigenlijk met jóú?”’

POM speelt vanavond in EKKO Utrecht, 11 juni in Merleyn Nijmegen, 12 juni in Rotown Rotterdam en 19 juni in Effenaar Eindhoven. Check ook de live sessie die ze deze week deden in de 3voor12 Radio livebox.