Sara Bax (1997) is vocalist en componist, afgestudeerd aan het ArtEZ Conservatorium Jazz&Pop in 2023. Afgelopen september bracht ze haar album She's the Poem uit bij Challenge Records, een collectie muzikale portretten, dat goed werd ontvangen in binnen- en buitenland. In de daaropvolgende maanden speelde ze met haar kwintet, met Jeroen van Vliet op piano, Angelo Verploegen op flügelhorn, Joshua Herwig op cello en Maximilian Hering op drums een aantal release shows in Nederland. Voor de lente en zomer 2026 staan concerten in Duitsland geboekt. 3voor12 Gelderland sprak Sara over haar maakproces, optredens, boekingservaringen en toekomstplannen.

Je album kwam afgelopen herfst uit. Kun je vertellen hoe de plaat tot stand is gekomen?

"Het is een lang proces geweest. Tijdens mijn afstuderen in 2023 ontstond al het idee om een album te maken, maar het idee van muzikale portretten als gemene deler is geleidelijk ontstaan. Ik schrijf best vaak gedichtjes en die komen dan gewoon, daar hoef ik niet altijd iets mee. Maar ik weet wel dat, als die woorden komen, dan moet ik ze ook opschrijven, anders drijven ze weer weg. Als een soort wolkjes die ik moet pakken, omdat ze anders vervluchtigen. Opeens voelde ik dat dat idee van die wolkjes overeenkwam met het karakter van een vriendin van me. Zij is ook muzikant en het is altijd heel warm en fijn als ze er is, maar ze kan ook opeens naar Wenen vertrokken blijken te zijn. En dan twee weken later ineens weer op de stoep staan. Dat werd de basis voor het nummer 'She's the Poem', het eerste nummer waarvan ik wist 'die komt op de plaat'.

Daarnaast had ik bij mijn afstudeerconcert nóg enkele eigen nummers ten gehore gebracht, waarvan er een aantal echt aansloeg bij het publiek. Twee liedjes waren dat, die nog niet waren opgenomen en die ook goed pasten bij mijn overkoepelende idee van een collectie muzikale portretten. Ik vond dat een goed thema, want ik wil altijd een boel aankaarten, op het gebied van milieu of feminisme bijvoorbeeld, maar het moet niet te obvious worden. Dus als ik portretten maak van zeer diverse mensen die mij inspireren, dan kan ik mijn activisme kwijt en heb ik ook het -- voor mij heel belangrijke -- element van verbinding tussen mensen erin verwerkt."

Wat weerspiegelt de collectie mensen naar wie de nummers zijn vernoemd voor jou? Welke verhalen heb je willen vertellen?

"Ik wilde een mooie collectie, bijna een tentoonstelling, aan mensen naar voren brengen in mijn album. Sommige ken ik echt, andere zijn publieke figuren die hebben geleefd, 'Gaia' is een nummer over onze aarde en 'Trumpet's Lament' heb ik geschreven voor een meisje dat nooit trompettist zou worden. Dat meisje ben ik zelf. Ik vond het belangrijk dat er net wat meer vrouwen dan mannen werden belicht en dat er mensen langskomen uit verschillende culturen, landen en sferen. Om te laten zien hoe verschillend mensen én nummers kunnen zijn, maar dat het tegelijkertijd één geheel is. We zijn immers allemaal verbonden als mensen. Het nummer 'Frida' ontstond toen ik voor het eerst een schilderij zag van Frida Kahlo en ik dacht 'wow, wat is dit?!'. Ik had over veel mannelijke kunstenaars geleerd tijdens kunstgeschiedenislessen, maar ik had nog nooit van Frida Kahlo gehoord. Toen ben ik me in haar leven gaan verdiepen. Haar werk is bizar en luguber en haar leven is bijna nog interessanter dan haar werk zelf. Inmiddels ken ik al haar schilderijen, ik begin ze steeds beter te begrijpen en ik herken ook dingen van mezelf in haar. En... ook zo bizar, er werd laatst een werk van haar geveild voor een enorm bedrag, maar ik las dat dat nog altijd in het niet valt bij de prijzen die worden betaald voor werken van mannelijke kunstenaars met dezelfde kwaliteiten. Die scheve verhouding, dat mag nog echt wel benoemd worden, wat mij betreft."

Sara Bax

Ervaar je dat laatste zelf ook in de muziekwereld?

"Ja, op veel manieren. Ik moet me altijd veel meer bewijzen dan de mannen. Mannen hoeven bij een auditie vaak alleen te zeggen 'dit ben ik en dit is wat ik doe' en dat wordt er besloten of het past. Vrouwen krijgen vaak meer vragen, ze moeten zich extra bewijzen. Of dat bewust of onbewust is weet ik niet, maar als ik ergens met mijn band speel, dan ben ik daar dus geboekt. Dan mag men er toch van uitgaan dat het kwaliteit heeft wat ik doe. Als ik dan de soundcheck doe, echter, en dus even zing, dan krijg ik soms opmerkingen van medewerkers daar van 'oh, ze kan nog zingen ook', of 'oh, maar dat klinkt best goed', op zo'n verbaasde toon. Bij vocalisten gebeurt dit denk ik ook vaker dan bij andere musici. De stem als instrument wordt vaak onderschat, omdat ze zo weinig zichtbaar is -- eigenlijk alleen professionele zangers begrijpen de complexiteit van het vak. Daar word ik wel kwaad van af en toe."

Wat is de beste manier, denk je, voor vrouwen om op zulke opmerkingen te reageren?

"Ik denk door een slim antwoord te geven. Dus wel aangeven 'hee, ik vind dit een rare opmerking, want het selectieproces om hier te mogen spelen is nogal uitgebreid, dus ik mag toch hopen dat ik dit inderdaad kan'. Ik heb immers jaren gestudeerd om dit beroep uit te oefenen, dus waarom wordt het dan nog steeds in twijfel getrokken? Wordt dit dan net zo in twijfel getrokken bij mijn mannelijke medemusici? Ik denk dat gewoon maar meelachen of er een grap van maken niet genoeg is. Een grap is zo weer vergeten. Nee, er mag wel even over nagedacht worden, vind ik. Maar ik vind dat ook niet altijd even makkelijk, omdat ik soms tijdens die situaties zo verbouwereerd was, dat ik het antwoord even niet paraat had."

Hoe is dan jouw insteek als het gaat om het uiterlijk van je shows, je band en jezelf als je optreedt? Want over de link tussen vrouwelijke muzikanten en bepaalde verwachtingen omtrent uiterlijk valt ook veel te zeggen.

"Ik ben bezig met het totaalplaatje om mijn boodschap over te brengen. Ik denk heel erg als kunstenaar en niet enkel als muzikant. Ik vind multidisciplinariteit interessant en ik heb een jaar muziektheater gestudeerd, dus ook daar heb ik geleerd hoe belangrijk het voor de ervaring van het publiek is om naar het totaalbeeld van een voorstelling te kijken. Dat zit 'm in de muziek, maar ook in het verhaal dat je vertelt, de band waarmee je op het podium staat, in de kleuren die gebruikt worden tijdens de shows en ook in de kleding die de musici dragen. Dus daar draag ik zorg voor. Adéla Podzimková, Fashion Design student aan ArtEZ, heeft mijn kostuum ontworpen voor de release shows en dit kostuum geeft me een duidelijke uitstraling, precies de uitstraling die ik voor deze shows voor ogen had. Maar ik zorg er wel voor dat ik geen 'popje' word. Tijdens de release shows van mijn ep Boy on the Moon had ik bijvoorbeeld juist bewust voor natuurlijk gekozen. Helemaal geen make-up. Als mijn mannelijke medemuzikanten geen make-up op hebben, waarom ik dan wel?"

Sara Bax

Hoe is je album ontvangen afgelopen herfst?

"Goed! Het werd opgepikt door de NPO, op de radio ben ik in meerdere programma's vaker gedraaid. Nog steeds draaien ze het, trouwens. En in Duitsland kreeg ik veel goede recensies en ben ik ook met regelmaat op de grotere radiozenders te horen geweest. Challenge Records is immers ook groot in de Duitstalige landen. Wat ik wel merk is dat er helaas nog weinig podia over zijn in Nederland met budget, die het risico durven nemen om muzikanten te boeken die nog niet zo bekend zijn. In Duitsland is dat nog iets beter, daar wordt de cultuursector nog net wat meer gesubsidieerd en is er bij het publiek ook meer waardering voor (jazz)muziek. Als politiek iets ondersteunt met subsidies, geeft de politiek natuurlijk daarmee aan dat het getoonde waardevol is. Mensen gaan daar vervolgens in mee. Ik maak me echt wel zorgen om de waardering van cultuur in Nederland door politiek en publiek. Het kostte me moeite om geboekt te worden in Nederland."

Was je daar tijdens je conservatoriumtijd al enigszins op voorbereid, op die afkalving?

"Wel dat het moeilijk zou zijn, maar niet dat het zó moeilijk zou zijn. Het wordt elk jaar erger. Ik heb inmiddels een bijbaantje buiten de sector genomen om het financieel te kunnen bolwerken. Binnen de sector heb ik overigens ook een bijbaan; bij Artvark Saxophone Quartet doe ik acquisitie en productionele taken, zodat ik ook daardoor een financiële basis heb. En ik geef thuis zangles af en toe. Verder blijf ik me op boekingen storten. Van nieuwe nummers schrijven, echter, is al een tijdje niets meer gekomen."

Tijdens de Plank Awards uitreiking in december vertelde je over een nieuw project dat je opgepakt hebt, Sounds Local. Kun je daar meer over vertellen?

"Ik zie het in de statistieken als mensen mijn muziek opzoeken via Shazam als ze me ergens horen en blijkbaar word ik nog vaak opgezocht. Ik zie ook waar die luisteraars vandaan komen. En als je veel luisteraars en volgers hebt op diverse platforms, dan is het makkelijker om een venue te overtuigen dat je het boeken waard bent. Nou, en waar ontdekken mensen hun muziek? Hoe komt het lokale publiek bij lokale artiesten uit? In winkels en koffietentjes, waar altijd wel muziek gedraaid wordt. Dus het lijkt me leuk als lokale horeca en detailhandel hun lokale muzikanten gaan steunen door een playlist te draaien met muziek van muzikanten uit hun eigen buurt. Veel leuker dan een algemene lijst via Spotify. Ik ben daarom momenteel bezig met een playlist voor Arnhem-Nijmegen met leuke, passende muziek en die wil ik horeca en winkels gaan aanbieden. Gewoon gratis. Dat kan ik voor meerdere steden en regio's gaan doen. Zo komt het publiek in aanraking met ons en krijgen lokale artiesten meer streams. Goed idee, toch?"

Zeker! Kost wel veel tijd, denk ik? Of wil je met mensen samenwerken hierin?

"Nou, ik ben dus momenteel bezig met de regio Arnhem-Nijmegen, samen met een vriendin van me. Wij kunnen inderdaad niet met zijn tweeën al die artiesten daar ontdekken. Dus ik zou hierbij alvast de oproep willen doen 'mocht je tracks gemaakt hebben die op de playlist kunnen, stuur ze naar mij toe, bijvoorbeeld via het mailadres op mijn website, dan zet ik ze in de lokale playlist'. En we gaan er binnenkort mee op de socials, dus we worden spoedig vindbaarder met dit project."

En wat ligt er idealiter nog in het verschiet voor je in de nabije toekomst?

"Ik vond het zo tof om dit album te maken en om ermee te spelen. Het deed echt wat met mensen. Het voelde soms alsof ze wat gesloten binnenkwamen en met een heel andere energie de zaal weer verlieten. Alsof er verbinding was gemaakt tussen mensen. En ik denk echt dat de wereld die verbindingen nodig heeft op dit moment. Mensen voelen zich best eenzaam. Ik hoop daarom dat ik vaker kan spelen, dat ik nieuwe muziek kan maken en dat ik kan bijdragen aan mooie verbindingen tussen mensen. Dat is precies waar ik het voor doe."

Sara Bax

Sara Bax