Stevie Wonder ontroert met perfectie én broosheid

De manier waarop Stevie Wonder zijn hoofd heen en weer zwaait. Het is niet per se waar je hem van kent, maar je beseft pas hoe mooi het is als je het in levenden lijve ziet. Het hoort bij hem zoals de kleine gilletjes tussen de woorden bij Michael Jackson horen. Het is er nog steeds, natuurlijk is het er nog steeds, het heeft immers met zijn blindheid te maken. Een beetje stijfjes misschien, de man is 76, maar hij bruist nog van het leven, en dat zie je aan die kleine beweging waarbij zijn paarse brillenglazen glinsterend heen en weer dansen.

Zes achtergrondzangers, vijf blazers, tien strijkers, drie percussionisten en een complete studio in de coulissen: er komt nogal wat bij kijken om het klassieke dubbelalbum uit 1976 tot leven te wekken. We hebben het over de hoogtijdagen van het album als kunstvorm. De jaren na Sgt. Pepper's en na What's Going On. De jaren waarin Stevie Wonder creatief volledig de vrije hand kreeg en Grammy na Grammy won met heel bijzondere albums. In de absolute herfst van zijn carrière is hij de grote uitdaging aangegaan om de complexe songstructuren en arrangementen helemaal te reconstrueren.

Broos maar zelfverzekerd

De avond begint met ‘Love's In Need Of Love Today’, en daarmee valt meteen de eerste kerneigenschap van het album op: de lange, lange outro's. Veel songs meanderen heel lang door en worden sterker en sterker naarmate ze langer in een loop hangen. Alsof het langzame deinen van zijn hoofd en het steeds maar weer herhalen van de boodschap een soort hypnotiserend effect hebben. Die boodschap is er een van liefde, zowel voor de mensen om ons heen als voor de mensheid als geheel. Een mensheid die, verblind (Stevies woorden) door hebzucht en egocentrisme, het evenwicht van de aarde volkomen heeft verstoord. Dat zijn grote woorden, maar daar gaat het hier natuurlijk ook om: dit zijn songs in the key of life, liedjes over alle aspecten van het leven. Van de liefde voor je eigen kinderen tot het diepgewortelde racisme in het Amerika van de jaren zeventig (en dat van 2026).

Eigenschap twee van het originele album: de manier waarop Stevie Wonder al in 1976 de synthesizer een synthesizer liet zijn, in plaats van hem zo dicht mogelijk bij ‘echte strijkers’ of klassieke piano te laten komen, zoals jazz gigant Herbie Hancock het uitlegt in een documentaire over het album. Hij was daar echt een van de eersten mee in de mainstream popmuziek. Synthesizers waren op dat moment het terrein van experimentele Duitsers en Engelse progrockers, niet van de grootste popartiest ter wereld. De synthesizer krijgt alle ruimte vanavond maar des te opvallender: de echte strijkers krijgen juist de vrije hand in ‘Village Ghetto Land’, een nummer dat op het album zo opviel omdat Wonder in zijn eentje met een synthesizer een heel kamerorkest tot leven wekte. 

Kwetsbaar

In zo'n kwetsbaar nummer is goed te horen dat Stevie niet meer elke noot honderd procent raakt. Maar juist dat maakt dit concert zo echt. Hij heeft een geweldige band om zich heen die hem heel goed ondersteunt, toch verschuilt hij zich er niet achter: hij staat voor zijn eigen vocalen en zingt alles zelf. Mooi detail in die grote band trouwens: bassist Nathan Watts, die er al sinds 1974 bij is en dus ook de originele bassist van Songs In The Key Of Life was. Hij verdwijnt af en toe even stilletjes uit beeld maar is er wel degelijk bij.

Zo is het een avond van perfectie en kwetsbaarheid ineen. De kracht van het album, met al die gelaagde arrangementen en bijzondere vondsten, komt volledig tot zijn recht, en toch zien we hier een man van 76, zelfverzekerd en niet bang om de barstjes te tonen.

© Atze de Vrieze/3voor12

Siddering door de zaal

Ook de meest energieke nummers brengt hij nog uitstekend. Halverwege het eerste deel zijn de twee grote hits van de eerste plaat aan de beurt: ‘Sir Duke’, een ode aan jazzlegendes als Ella Fitzgerald, Count Basie en natuurlijk Duke Ellington. Direct daarna ‘I Wish’, een mega-energieke song over herinneringen aan een onbezorgde jeugd. ‘I wish those days could come back once more.’

De kracht van die lange liedjes blijkt nog meer na de pauze, bij de tweede set, die van start gaat met het iconische ‘Isn't She Lovely’: een ode aan al het nageslacht van Stevie, zowel zijn vele eigen kinderen als zijn stiefkinderen, voor wie hij zich ‘papa too’ noemt. Wonder zet een van zijn vier mondharmonica's aan zijn lippen en gaat minutenlang door met het herhalen van het thema. Met elke omwenteling neemt de warmte in de zaal toe.

Direct daarop volgt ‘Joy Inside My Tears’, een ballad die niet zo heel opvallend begint, maar pas na een minuut of vier echt openbreekt, als het koor het nummer naar ongekende hoogte begint op te tillen. ‘Baby, you have done what no one thought could be. You brought some joy inside my tears.’

Langzaam gaan we naar de finale toe, met achter elkaar het waanzinnige ‘As’, dat later nog werd gecoverd door George Michael en Mary J. Blige. Het is een euforische gospelsong, die wordt opgevolgd door het Braziliaans getinte ‘Another Star’, waarvoor de hele Ziggo Dome opstaat en de heupen losgooit. De curfew ligt inmiddels achter ons, maar ach, Stevie kan geen klok kijken, hij gooit er gewoon elke keer een paar minuten bij. Eerst komt zijn dochter Zaiah hem nog vergezellen voor John Lennons ‘Imagine’, en dan legt Stevie zijn hand nog één keer op zijn toetsen. Songs In The Key Of Life zit erop, en iedereen in de zaal herkent het clavinetgeluid van dat ene andere nummer dat nog op ons wacht: ‘Superstition’. De achteloosheid waarmee hij met één hand op de toetsen een siddering door de zaal laat gaan, is misschien nog wel mooier dan het nummer zelf. Zo heeft de oude baas ons mooi van onze sokken geblazen.