A La Carte met Lucky Fonz III: ‘Charisma is iets dat je moet willen’ A La Carte met Lucky Fonz III: ‘Charisma is iets dat je moet willen’

‘Ik was vroeger beter in roem.’

Roem?
‘Ja, beroemd zijn. Daar kun je goed in zijn of niet. Gewoon rondlopen in de wereld en er ook een beetje van genieten dat mensen je herkennen. Toen ik net begon, waren aandacht en adoratie echt belangrijk voor me. Dan ging ik uit en dacht ik: misschien komt er iemand naar me toe die iets over mijn muziek zegt, of die me cool vindt. Dat gaf me energie. Dat heb ik nu veel minder nodig.’

Wanneer was je op je beroemdst?
‘De grap is: mijn muziek is nu bekender dan ooit. Mijn clubshows zijn groter dan vroeger, de tickets verkopen beter, er is een trouwe aanhang. Maar in de tijd dat ik veel op tv was, bij De Wereld Draait Door en zo, herkenden mensen me vaker van mijn gezicht. Dan zeiden ze: “Jij bent toch Lucky Fonz?” Of: “Hoe heet jij ook alweer?” Dat soort dingen. Nu is het vaker andersom. Nu heb ik vaak dat ik met iemand praat en dat ze vragen wat ik doe. Dan zeg ik: ik ben muzikant. En als ik mijn naam zeg, zeggen ze: “Oh ja, dat ken ik wel!” Dat vind ik eigenlijk nog vreemder.. Mijn muziek is bekender geworden dan ikzelf. In principe is dat een goede zaak natuurlijk..’

Mis je het ook een beetje?
‘Ja, een beetje wel. Niet het ego-ding, maar wel de energie die erbij hoorde. Laatst sprak een jongen me aan op een feestje in Rotterdam. Hij zei dat hij mijn muziek mooi vond en vertelde dat hij zelf rapper was. Hij zei toen zijn naam: Rijck. Echt iemand die nu zelf heel erg aan het opkomen is. Ik vond hem meteen charismatisch. Toen dacht ik: ja, dat is ook een talent. Charisma is iets dat je moet willen. Mensen denken vaak dat het alleen iets is wat je hebt, maar je moet er ook zin in hebben om zo in de wereld te staan. Vroeger had ik dat veel meer. Toen stond dat eigenlijk altijd aan. Niet alleen op het podium, maar ook daarbuiten.’

‘Eigenlijk voor elk beroep dat iets nuttigs doet voor iemand anders. Kijk, wij zitten hier nu en iemand brengt ons thee. Daardoor kunnen wij hier een fijn gesprek hebben. Jij hoeft geen thee te zetten, ik hoef jou niet bij mij thuis uit te nodigen. Zij faciliteert gewoon dat wij hier zitten. Dat vind ik mooi. Sterker nog: ik heb een liedje over obers geschreven. “Geluk Is Een Ober”. Voor mij is een goede ober bijna een soort geestelijk verzorger. Iemand die observeert. Die ziet wat mensen nodig hebben. Niet alleen wat iemand wil eten of drinken, maar ook een beetje wat voor mens iemand is. Een goede ober staat niet echt midden in het gesprek, maar maakt het wel mogelijk.’

Ben je zelf wel eens ober geweest?
‘Heel kort. Maar ik had er geen talent voor. Je moet als ober kunnen observeren en een beetje op de achtergrond blijven. Ik wilde juist zelf in de aandacht staan. Dat botst.’

Heb je een favoriete ober?
‘Ja, in Café Krom in Amsterdam werkte een man die Bruno heette. Die was geweldig. Je had het gevoel dat hij in één oogopslag kon zien wat voor vlees hij in de kuip had. Wie iemand was, wat voor avond het ging worden. Dat vond ik bijna iets magisch hebben.’

Zijn er ook beroepen waar je geen respect voor hebt?
‘Nou ja, malafide pandjesbazen bijvoorbeeld. Of mensen die van die hele cynische leningconstructies verkopen. Dingen waarbij je eigenlijk alleen maar geld verdient aan de kwetsbaarheid van anderen. Dat vind ik moeilijker om te respecteren.’

‘Ja en nee. Als artiest neem ik mezelf extreem serieus. Het maken van muziek, het schrijven van liedjes, nadenken over wat mijn werk eigenlijk betekent in de wereld – dat neem ik heel serieus. Ik heb ook een roman geschreven, ik heb een nieuw album gemaakt. Dat hele proces, dat vind ik belangrijk. Dan denk ik echt: wat wil ik dat mijn werk voor mensen betekent?’

En waar neem je jezelf dan níet serieus?
‘Alles eromheen. De muziekindustrie bijvoorbeeld. Of het hele online gebeuren. Social media, algoritmes, dat soort dingen. Dat vind ik heel moeilijk om echt serieus te nemen. Ik zit wel op Instagram en zo, maar ik ben er gewoon niet zo in geïnteresseerd.’

Je was ooit wel heel actief op Twitter.
‘Ja, ik vond het jammer toen dat minder leuk werd. Twitter paste goed bij mij omdat het taalgericht was. Ik ben gewoon minder visueel ingesteld. Instagram voelt toch meer als een beeldmedium.’

In je muziek zit vaak iets dubbels: zware onderwerpen, maar verpakt in lichte liedjes. Heeft dat ook met die vraag te maken?
‘Ja, misschien wel. Voor mij komt de zwaarte van een liedje uit de inhoud, uit de intentie. Het hoeft niet ook nog eens een zware sound te hebben. Het leven zelf is ook nooit alleen maar zwaar. Als er iets ergs gebeurt, maken mensen er vaak juist grappen over. Dat hoort er ook bij. Het is niet dat ik denk: dit onderwerp moet precies zo klinken. Dat zou het leven veel te eendimensionaal maken. Voor mij hoort het juist bij elkaar. Die complexiteit, die probeer ik in mijn muziek te vangen.’

‘Coen en Sander, haha. Dat is echt lang geleden, hoor. Ik denk bijna twintig jaar. Ik was bij hun programma uitgenodigd en ze hadden een soort good cop bad cop-spel bedacht. De één was zogenaamd fan van me en de ander had zogenaamd een hekel aan mijn muziek. Dan gingen ze appjes voorlezen van luisteraars: “bloed uit mijn oren”, “verschrikkelijk”, dat soort dingen. En ik kon daar op zich wel tegen. Maar achteraf dacht ik wel eens: dit was eigenlijk gewoon een beetje lullig.’

Hebben ze ooit sorry gezegd?
‘Nee. Ze hebben me later nog wel een paar keer gevraagd om terug te komen in de show, maar ik ben nooit gegaan. Soms denk ik: misschien wilden ze me wel terugvragen om alsnog sorry te zeggen. Dat weet ik niet.’

Waarom bleef het je bij?
‘Omdat het zo’n moment was waarop je voelt dat je eigenlijk een soort item bent in iemand anders zijn show. De rode loper ligt niet voor jou uit, maar voor hen. Dat hoort ook een beetje bij de mainstream, hoor. Maar het was wel netjes geweest als ze van tevoren hadden gezegd: we gaan je een beetje roasten.’

‘Turbulent. Omdat mijn leven eigenlijk op bijna alle fronten veranderd is. Mijn relatie van elf jaar ging uit, en dat was natuurlijk een enorme omslag. Daarna ben ik opnieuw verliefd geworden op Sarah, met wie ik nu samen ben. We zijn net samen in Rotterdam gaan wonen. Dat voelt echt als een nieuw hoofdstuk. Ik verhuisde eerst van Amsterdam naar Zaandam, en nu van Zaandam naar Rotterdam. Dat soort dingen lijken misschien praktisch, maar ze hebben natuurlijk ook met je leven te maken. Met hoe je jezelf opnieuw moet inrichten.’

En professioneel?
‘Daar gebeurde ook veel. Ik ben weer in eigen beheer muziek gaan uitbrengen na tien jaar bij een label te hebben gezeten. Dat is ook een grote verandering. Dan moet je ineens weer allemaal dingen zelf gaan organiseren. Maar uiteindelijk heeft dat me ook veel vrijheid gegeven.’

Het was ook de coronaperiode.
‘Ja, dat maakte het natuurlijk nog vreemder. Tegelijkertijd heb ik juist veel gewerkt in die jaren. Veel getourd, een boek geschreven, een theatertour gedaan, veel gespeeld. Mijn clubtour was zelfs de grootste die ik ooit heb gedaan. Soms voelde het werk bijna als een soort stabiliteit. Als er privé veel chaos is, kan optreden juist iets zijn waar je houvast in vindt. Nu voelt het alsof alles weer een beetje samenkomt. Ik woon op een fijne plek, met een fijne vriendin, in een stad waar veel gebeurt. Rotterdam heeft echt veel culturele energie. Ik voel me hier al helemaal thuis. Ik heb het gevoel dat ik op mijn vierenveertigste een soort nieuwe start heb gekregen.’

Je hebt ook altijd veel gereisd als muzikant. Met je gitaar de wereld over. Dat klinkt niet als iemand die behoefte heeft aan stabiliteit.
‘Dat lijkt misschien zo, maar voor mij werkte dat juist omdat er altijd een soort thuisbasis was. Ik heb altijd goede relaties gehad. Familie, mensen dichtbij me. En in mijn liefdesleven ook. Daardoor kon ik makkelijk weggaan. Omdat je weet: er is iets waar je weer naar terugkeert. Maar de afgelopen vijf jaar was dat anders. Toen was er privé juist veel chaos. En dan merk je dat werk soms bijna een vlucht kan worden. Ik denk dat ik in 2024 iets van negentig shows heb gedaan. Dan is werk ook gewoon een manier om jezelf overeind te houden.'

‘De titel zegt het eigenlijk al: De Zachte Krachten. Dat komt uit een gedicht van Henriette Roland Holst-van der Schalk, ruim honderd jaar oud: “De zachte krachten zullen zeker winnen.” Dat idee sprak me meteen aan. Dat er in de wereld een soort strijd is tussen harde krachten en zachte krachten.’

Wat bedoel je met zachte krachten?
‘Liefde. Verbinding tussen mensen. Aandacht. Zorgvuldigheid. Dingen die niet schreeuwen of domineren, maar wel invloed hebben. Ik zie mijn muziek eigenlijk ook als zo’n zachte kracht. Mijn werk is niet agressief. Het wordt niet door je strot geduwd. Ik maak liedjes, en als die iets goeds in zich hebben - waarheid, integriteit, hoe je het ook wil noemen - dan vinden ze hun weg wel. Dat geloof ik echt.’

Je zet dat ook een beetje tegenover de wereld van algoritmes en online succes.
‘Ja, want ik begrijp die wereld gewoon niet zo goed. Al die cijfers, streams, views… mensen doen vaak alsof dat bewijs is van kwaliteit, of succes . Maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet zo te zijn. Het kan ook gewoon het resultaat zijn van hoe die technologie werkt. Maar ik geloof echt dat muziek mensen echt kan veranderen. Dat het invloed heeft op hoe je naar de wereld kijkt. Dat heeft bij mij ook zo gewerkt. Ik ben gevormd door muziek en door de culturen en ideeën die muziek in zich kan dragen. Dus als ik zelf iets maak dat mensen raakt, dat ze even anders laat nadenken, dan voelt dat voor mij als mijn bijdrage aan de wereld.’

‘Ja. Ik denk het wel. Maar verliefd zijn is iets anders dan verliefd worden. Verliefd worden kan iedereen. Dat is dat eerste, manische gevoel. Dat je iemand wil zien, dat je zenuwachtig wordt als je samen over straat loopt. Dat is prachtig, maar dat is ook de makkelijke vorm. Verliefd zijn is iets anders. Dat is een soort rustiger, dieper gevoel. Dat je niet alleen denkt: ik wil morgen bij jou zijn, maar ook: ik wil met jou nadenken over over tien jaar. Of over twintig jaar. Dat je samen een toekomst begint te verbeelden.’

Heb je dat nu?
‘Ja. Met Sarah. We wonen nu sinds de winter samen in Rotterdam. En dat geeft me een heel diep gevoel van rust. Omdat je voelt: iemand kiest voor jou, en jij kiest voor die ander. Maar voor mij is dat juist romantisch: toewijding. Niet dat brandende gevoel dat elk moment kan omslaan, maar een soort kalm vertrouwen. Dat je denkt: we gaan dit samen doen.’

Dus verliefd zijn is ook een keuze?
‘Ja. En een vorm van vertrouwen, een zachte kracht.’

Lucky Fonz III begint 20 maart aan een clubtour door het hele land.