A La Carte met Pitou: ‘Waar eindigt chaos en begint vrijheid?’

Aperitief: Werd je vanochtend uitgerust wakker?`
‘Nee, gek genoeg niet. Het was half negen, niet per se vroeg, maar ik werd wakker en had totaal geen zin om op te staan. Dat heb ik wel vaker, dan blijf ik gewoon een paar minuten in bed liggen tot mijn lichaam zegt: nu ben je er klaar voor. Niet lang hoor, meestal een minuut of vijf, tien. Half negen is voor mij wel een normale tijd, soms wat later als ik naar een voorstelling ben geweest. Over het algemeen zijn mijn dagen vol en vind ik het leuk om met veel dingen bezig te zijn.’

Je bent veel verschillende projecten aan het doen hè, veel samenwerkingen.
‘Ja, ik werd vorige week weer gebeld voor een theatervoorstelling, dat vind ik heel leuk. Ik heb dat het jaar voor ik mijn nieuwe album ging maken ook zo aangekondigd, een jaar van experiment en samenwerking. Ik heb met Jungle By Night gewerkt, met Remy van Kesteren, een nummer uitgebracht met Naaz en Luwten. Dat heeft dit album zeker geïnspireerd.'

Amuse: Wat zou je willen maken maar past echt niet bij je?
‘Ik denk dat ik dat vroeger vaak dacht, dat iets niet bij me paste. Ik voelde een soort verantwoordelijkheid naar mijn publiek, dat met een enorme kwetsbaarheid naar mij toe komt. Ik dacht: ik kan toch niet ineens hele lollige liedjes gaan maken? Daar had ik op een gegeven moment een gesprek met iemand over, die zei: het gaat niet om waarover je zingt, maar over de manier waarop je erover zingt. Je kunt ook zingen over een rode jas.’

En dus heb je nu een liedje over een rode jas…
‘Precies, een rode jas, dat betekent op zichzelf niks. Maar toen ik erin dook, kwam er ineens een beeld van een vrouw die haar vrijheid vindt in die jas en tegelijkertijd een beetje gek wordt. En als je red coat herhaalt, wordt het uiteindelijk code red. Er zit dus vanzelf dreiging in. Toen besefte ik: het idee dat ik alleen over ‘grote dingen’ mag schrijven is eigenlijk een beperking.’

'Dat gevoel van verantwoordelijkheid loslaten maakt het juist speelser. We koppelen speelsheid en plezier vaak aan iets kinderachtigs of naïefs, maar ik vind mensen die tot op late leeftijd die openheid kunnen behouden juist de slimste die er zijn. Ze zijn zich heel bewust van wat er gebeurt in de wereld en kiezen tóch voor plezier en openheid. Daar zit juist de kracht. Dat is misschien wel het slimste wat je kunt doen.’

Voorgerecht: Wanneer voel je je rusteloos?
'Het gevoel van rusteloosheid heeft voor mij vrij weinig met de omgeving te maken. Je kunt in een hele chaotische omgeving juist een enorme rust vinden. En andersom je in een heel stabiele omgeving heel erg rusteloos voelen. Nu heb ik drie koppen koffie op en heb ik een soort vrolijke rusteloosheid. Maar aan het begin van dit albumproces voelde ik me pas écht rusteloos. Je weet dat je iets gaat maken, dat je er veel tijd in gaat steken, maar je weet nog niet precies waar het heen zal gaan.’

'En heel concreet: ik had zeven jaar een relatie, en die ging uit. Een groot deel van mijn leven viel weg, en daar kwam een diepe rusteloosheid bij kijken. Je realiseert je ineens dat je onbewust een toekomst hebt opgebouwd met allemaal pilaren waar je op staat. En als die wegvallen voel je pas dat ze er waren. Binnen die relatie zat ook rusteloosheid, en daarbuiten voelde het eerst als chaos, maar uiteindelijk bleek dat een enorme vrijheid. Dat vind ik interessant: waar eindigt chaos en begint vrijheid?’

Je had een relatie met Tamino, toch? Je hebt nooit echt over hem gesproken.
‘Ik vond dat mensen dat niet hoefden te weten. En ook omdat ik gewoon heel graag iets voor mezelf wilde opbouwen.’

Je wilde niet ‘het vriendinnetje van’ zijn?
‘Ja. Voor mij gaat de plaat trouwens vooral over de periode daarna. Niet zozeer over die relatie.’

Behalve ‘Pirate’, waarin je zingt over zíjn rusteloosheid.’
‘Nee, het is ook wel oké om het te benoemen. Ik ben heel blij dat ik dat heb meegemaakt. Ik hou nog steeds heel veel van diegene, en hij is nog steeds met heel veel liefde aanwezig in mijn leven. Maar ik ben ook blij dat we geen partners meer zijn. Ik heb het er wel met vrienden over gehad, moet ik hier nou over vertellen? Een goede vriendin van me, Isolde, zei: “Het is toch gewoon zo?”’

Is die rusteloosheid ergens ook aantrekkelijk?
‘Dat is iets wat ik heel erg zelf op zoek. Wat is de grens tussen rusteloosheid, vrijheid en nieuwsgierigheid? Wat bij de een voelt als grenzeloze nieuwsgierigheid kan bij de ander omslaan in rusteloosheid. Waar zit dat verschil? Die sweet spot zoek ik.’

Tussengerecht: Wat is het vreemdste aanbod dat iemand je heeft gedaan?
‘Een van de eerste dingen die ik dacht toen ik vrijgezel was: iedereen heeft altijd op datingapps gezeten en ik heb dat nog nooit gedaan. Ik wil weten hoe dat is. Ik heb dat echt als een soort onderzoek aangepakt. Ik had op een gegeven moment twee of drie dates op een dag, omdat ik gewoon zo nieuwsgierig was naar al die mensen die daar zaten. Het was niet eens echt daten, meer mensen ontmoeten. Er gaat een deurtje open en daar zit iemand met een heel leven achter.’

‘Op een gegeven moment was ik met een meisje aan het chatten en zij vroeg als derde zin of ik misschien interesse had om in een artporn-film te spelen, en dat het morgen gefilmd zou worden. Dat was denk ik het vreemdste aanbod dat iemand me ooit heeft gedaan. Ik dacht: wat leuk dat je durft te vragen. Maar nee, dat is niks voor mij. Ik vond het wel lief dat ze het gewoon vroeg.'

Kom je als vrouw met interesse in mensen niet terecht in een kluwen mannen die alleen op seks uit is?
‘Nee, er zijn echt heel veel mannen die gewoon op zoek zijn naar een buddy. Ik zie mezelf dat nu niet meer doen, maar ik weet nog dat ik vooral heel ontroerd was door al die mensen die op zoek zijn.’

Hoofdgerecht: Waar hebben je ouders je altijd voor gewaarschuwd?
‘Het grootste cadeau is dat ze ons eigenlijk nergens voor gewaarschuwd hebben. Ze hebben ons juist heel veel vrijheid gegeven. Mijn zusje en ik waren soms grappig genoeg juist bang om die vrijheid te nemen en moesten eerder aangemoedigd worden dan gewaarschuwd. Een van hun grote liefdes is reizen. Ze hebben mijn zusje en mij ook altijd meegenomen. Dat is een groot geschenk, om op zo’n jonge leeftijd met zoveel verschillende culturen en mensen in aanraking te komen. We zijn heel veel in West-Afrika geweest - Gambia, Benin, Senegal en Kameroen - maar ook in Peru en India. En nu zitten ze alweer een maand in Mexico, met z’n tweeën. Ze zijn het dus nog altijd gewoon aan het doen. Mijn ouders zijn echt geweldige mensen. Ik zou nu kunnen huilen over hoe blij ik ben met mijn ouders.’

Sterker nog: ik zie je echt vol schieten. 
‘Ja.’ Ze veegt een traan uit haar ooghoek en legt uit waar die emotie vandaan komt. ‘Weet je wat het is: mijn ouders hebben voordat ik er was een kindje verloren. Zij heette Nene en ze is elf maanden oud geworden. Dat is natuurlijk een enorm verlies voor ze geweest. Dat ze ons ondanks dat zo’n vrije jeugd hebben kunnen geven en zoveel vrijheid om weg te gaan… dat vind ik zoiets bijzonders. Je zou ook kunnen denken dat ze juist heel beschermend zouden zijn, maar het tegenovergestelde is gebeurd.’

© Norbert Storm/Pitou

Kaas: Waar gaat je nieuwe album nu echt over?
‘Het thema van het album, of de plek van waaruit het gemaakt is, is de zoektocht naar vrijheid en beweeglijkheid. Vrijheid is voor mij vooral: hoe goed kun je meebewegen met wat er op je pad komt.’

Dat hoor je ook terug in de muziek zelf.
'Ik heb mezelf heel erg mee laten voeren in het schrijven van de songs. Bij veel nummers heb ik niet van tevoren bedacht wat het moest zijn, maar ben ik gewoon begonnen met iets. Steen voor steen het pad volgen om te zien waar het uitkomt. Bij vorige albums dacht ik eerder: dit gaat een song worden, die gaat hierover, en dan schrijf ik de song die dat idee ondersteunt. Nu liet ik veel meer het proces leidend zijn.’

Dat levert hoorbaar andere keuzes op.
‘Een nummer als ‘To Do What’ is qua stijl heel anders dan mensen misschien gewend zijn. Dat is ook helemaal ontstaan door gewoon een zaadje te volgen, zonder dat ik precies wist wat het ging worden.’

Het nummer verandert halverwege van gedaante.
‘Ja, dat mag dan ook gewoon. Ik weet eerlijk gezegd niet meer hoe die omslag precies is ontstaan. Ik hoor dan in mijn hoofd: misschien nu dit. Of ik probeer heel veel dingen uit en ineens herken ik wat het moet zijn. Ik ga daarbij vaker af op ideeën van anderen. Als ik een globaal idee heb, vraag ik bijvoorbeeld Mischa (Porte, red.) om drums in te spelen. Ik heb ook veel met producer Youniss Ahamad gewerkt.’

Dessert: Wat is het liefste dat iemand dit jaar voor je gedaan heeft?
‘Oké, dit wordt cliché. Maar als ik kijk naar hoe ik me nu voel, en waarom wat vroeger onzekerheid of rusteloosheid was nu voelt als vrijheid… dat is wel echt het verschil van dit jaar.’ Ze zoekt naar woorden. ‘Het zit ’m in de stem in mijn hoofd. De stem waarmee ik mijn eigen acties bezie, waarmee ik de wereld bezie. Die is zoveel zachter en liever geworden. Milder.’

Dus je bent lief voor jezelf geworden? 
‘Ja… ja.’ Ze aarzelt. ‘Ik wil de mensen om me heen niet tekortdoen, maar dat bedoel ik te zeggen. Op een gegeven moment ging het gewoon niet meer, hoe hard ik voor mezelf was. Er zat echt zoveel haat in die stem. Ten opzichte van mezelf.’

Wat was ervoor nodig om dat voor elkaar te krijgen?
‘Ik zou zo graag een concreet antwoord willen geven, maar ik kan niet precies zeggen hoe het gebeurd is. Ouder worden, denk ik. En er hard aan werken. Als ik oude boekjes van mezelf als kind lees, zie ik dat er altijd een enorme zachtheid in mij zat. Maar ook een enorme veroordeling en hardheid naar mezelf toe. Die zachtheid krijgt nu ruimte. Finally. En oh ja, wat betreft de mooiste plek op aarde wil ik graag een lans breken voor de Nederlandse natuur. Er zijn zóveel mooie plekken in Nederland. Ieder jaar maak ik een kanotocht met mijn vader. Dan gaan we meestal naar de Weerribben Wieden of naar de Biesbosch. En dat is echt prachtig.’