Jean-Michel Jarre op ADE26: een kijkje in de Parijse keuken van Oxygène

Jean-Michel Jarre, 78 is hij inmiddels, is de eregast van Amsterdam Dance Event 2026. Het dertigjarig jubileum van ADE valt samen met een halve eeuw Oxygène, het album waarmee de Fransman het grote publiek kennis liet maken met elektronische muziek. Tot dat moment was het een zaak van wetenschappers en avant-gardisten. ‘De D in ADE is belangrijk’, zegt de Fransman van achter zijn cockpit, een batterij synths en drumcomputers die hij helemaal in zijn eentje bedient. Oftewel: we mogen opstaan. Want ja, het Franse synthicoon speelt vanavond in AFAS Live een zitconcert. Dat is niet eens zo heel gek, want Jarre's muziek is eigenlijk opvallend slecht dansbaar, zelfs in de overwegend energiekere versies die hij live speelt. Waar hem dat in zit? De ideeëndichtheid wellicht? Jarre wil veel en vertrouwt weinig op de kracht van repetitieve muziek. Het voelt alsof hij ons opjaagt, in plaats van verleidt. Dit is geen dansmuziek, het voelt eerder als filmmuziek voor een achtervolgingsscène in de haven van Marseille. Met zwevende auto's natuurlijk. 

Kosmische winden

Het album dat zo vaak genoemd werd in aanloop naar deze show - Oxygène uit 1976 - is trouwens grotendeels beatloos. Velen in deze zaal hadden ongetwijfeld stilletjes gejuicht als Jarre besloten had die plaat integraal te spelen, met die kosmische winden en vlagen zachtjes fluitende lucht. Maar de set van vanavond is niet echt anders dan wat Jarre eerder deze zomer al speelde, een doorsnede van zijn oeuvre met enkel ‘Oxygène 2’ en ‘4’ van de geroemde klassieker.

© Stephan Wolven

Voor de eerste zet Jarre een bril met een cameraatje op, waardoor we hem op de vingers kunnen kijken (zoals hij zelf zegt: een blik in het Parijse keukentje waar hij het album maakte), met alle effecten die hij inschakelt met draaiknoppen en vinger-sweeps, en de magische (en tamelijk ingewikkelde) melodie die het nummer kleurt. Het is meteen het meest stijlvolle moment van de avond, want veel vaker is Jarre die oude oom met die zonnebril en dat net iets te vlotte jasje, zowel letterlijk als figuurlijk. Hij zwaait uitbundig met zijn armen, tikt met een theatraal gebaar op een samplepad als zich een wending in de muziek aandient, beëindigt elk nummer met een harde crash. In de zaal flitsen de lasers waar hij destijds nog nét geen patent op had, op het scherm dansen net iets te stijve robots, die volgens Jarre deels met AI gemaakt zijn. ‘We moeten niet bang zijn voor nieuwe technologie’, verklaart hij. Een piepklein applausje valt hem ten deel. Ook onder de Jarre-aanhang overheerst de skepsis. 

Priemende gele oogjes

Toen Daft Punk in 1997 in hun track ‘Teachers’ een hele waslijst aan leermeesters opsomde - van Jeff Mills tot Dave Clarke tot Lil Louis - ontbrak een opvallende landgenoot: Jean-Michel Jarre, synthpionier van de generatie Kraftwerk/Tangerine Dream. En toch hoor je af en toe zijn invloed bij de Franse robots wel doorsijpelen, in hun meest cheesy momenten, zoals in de tintelende arpeggio's van ‘Voyager’ of het orgeltje van ‘Veridis Quo'. Duidelijker hoorde je het bij Kavinsky, de onlangs overleden cultfiguur met zijn filmische producties. Jarre draagt vanavond 'Révolution Industrielle 2’ op aan zijn landgenoot. Het is een van de sterkere momenten, naast ‘Equinoxe 4’, met de priemende gele oogjes die we van de hoes kennen op het scherm, en het intense ‘Brutalism’. ‘Are you ok?’, vraagt Jarre.

Nog veel duidelijker dan zijn invloed op de Franse dance is die op de complete Nederlandse trance dynastie. Jarre benadrukt het zelf: hij maakte al trance met Oxygène. Het is dan ook geen verrassing dat Armin van Buuren hem vergezelt voor ‘Stardust’, een track die ze samen maakten voor Jarre's album Electronica 1: The Time Machine, vol collabs. Het is een all-out trance banger, zoals je die aan Van Buuren wel over kunt laten. Van Buuren, die wordt onthaald als de grote superster van ADE, en die zich ook nu weer manifesteert als sympathieke en bescheiden officieuze gastheer van ADE. Het festival kan zich geen betere ambassadeur voorstellen. By the way: sinds wanneer is Armin zo gespierd?!

© Stephan Wolven

Climax

Het wordt dé climax van de avond, omdat de grootste hit ‘Oxygène 4’ volstrekt om zeep geholpen wordt met een rampzalige remix. Het doet denken aan die keer dat Giorgio Moroder het nieuwe Doornroosje opende met een dj-set en besloot een blik nieuwe versies van zijn hits open te trekken. Jij dacht dat ‘I Feel Love’ onverwoestbaar was, en ‘Oxygène 4’ ook? Nou, niet dus. En zo wordt het toch eerder een gevoel van ‘Ai’ dan ‘AI’, waarmee Jarre ons naar huis stuurt.

Absolute must

In de toegift krijgen we wel nog een absolute must op de Jarre-bingokaart: de laserharp, het befaamde instrument waarop Jarre de melodie van ‘Magnetic Fields 2’ speelt door laserstralen af te stoppen met zijn handen. Blijft een mooi ding. En toch voelt dit niet als het missende puzzelstukje in het verhaal van de elektronische muziekgeschiedenis, maar eerder als een veteraan die nét niet helemaal doorheeft wat hem nou precies zo goed maakt.