Muse: de diepere laag komt morgen wel weer

En toen was er ‘Nightshift Superstar’, een French touch disco-tune waarin de zanger zich op een dansvloer laat meevoeren door een fonkelende nieuwe muse. ‘Ehm, ik dans graag, maar ik ben er niet al te goed in’, lacht Matthew Bellamy, de gitarist en zanger, maar ook de songschrijver van de band, die de afgelopen kwart eeuw niet weg te denken is van de grote podia. ‘Nightshift Superstar’ - dat haast geproduceerd lijkt door Justice - is een van de meest vreemde eenden in het omvangrijke oeuvre van de band. ‘Disco en dansmuziek cool maken is best moeilijk voor een rockband. Je hebt echt goede muzikanten nodig, en gelukkig heb ik Dom en Chris. We hadden deze coole baslijn en ze jamden er maar op door. Het nummer begon eigenlijk vanuit die baslijn, en alles bouwde zich daar omheen op. Het was een bewuste keuze om geen gitaar te spelen, om het echt een bas- en drums-gecentreerd nummer te maken.’

Het is niet zo gek dat ‘Nightshift Superstar’ anders klinkt dan anders. Het staat namelijk voor het opzoeken van nieuwe vrijheden na het stuklopen van een lange relatie. De aandachtige luisteraar zal al snel opmerken dat The Wow Signal een klassieke break-up plaat is. Dat kon ook haast niet anders, want begin dit jaar werd bekend dat Bellamy en zijn vrouw Elle Evans na zes jaar huwelijk de handdoek in de ring wierpen. 

Op de man af gevraagd wil Matthew Bellamy er niet veel meer over kwijt dan dat het klopt dat The Wow Signal sterk door die grote verandering in zijn privéleven geïnspireerd is. Dit is een tamelijk vaag antwoord nietwaar, en toch ook precies wat je wilde weten. 'Ja, zonder te diep in te gaan op mijn privéleven - we hebben allemaal wel eens persoonlijke problemen, ook als je een rockster bent. Ik heb een aantal relaties gehad in mijn leven. Eén relatie liep ten einde terwijl ik dit album maakte. En dus gaat het album in zekere zin over dat alles.'

Contact met aliens

We kunnen natuurlijk prima zijn privacy respecteren, en tegelijk luisteren wat Bellamy te zeggen heeft in zijn muziek. Te beginnen bij het begin: The Wow Signal. Het album is vernoemd naar een fenomeen dat zich lang geleden voordeed in de Verenigde Staten. En waar anders? Op 15 augustus 1977 registreerde de Big Ear radiotelescoop van Ohio State University een krachtig radiosignaal uit de ruimte. Het duurde precies 72 seconden en werd opgevangen op slechts één van de vijftig beschikbare kanalen. Het leek afkomstig uit de richting van het sterrenbeeld Sagittarius en vertoonde kenmerken die wezen op een buitenaardse oorsprong. Astronoom Jerry Ehman ontdekte het signaal enkele dagen later in de computeruitdraai van de data, cirkelde de intensiteitswaarde in en schreef er met rode pen "Wow!" naast. Het Wow-signaal geldt tot op de dag van vandaag als de beroemdste kandidaat voor een buitenaards radiosignaal ooit gedetecteerd. Maar het is nooit herhaald en de verklaring blijft omstreden. 

Bellamy verwerkte die befaamde 72 seconden niet als louter decoratief detail. In 'Be With You' is de compositie opgedeeld in drie secties van exact 72 seconden - een structuur die een oplettende Reddit-gebruiker ontdekte en die Bellamy vol trots bevestigt. Maar daar bleef het niet bij. 'Er zitten twee dingen in dat nummer', vertelt hij. 'De drie secties van 72 seconden die verwijzen naar het Wow-signaal, én het phi-punt - het exacte moment waarop de drums invallen is precies het moment waar je op basis van de gulden snede een verschuiving verwacht.' 

Het is dan ook geen toeval dat Bellamy juist dit signaal koos als naam voor zijn album. Want het Wow-signaal is niet alleen een astronomisch raadsel, het is ook een emotionele metafoor. Iets wat je even hoort, dat overweldigend voelt, dat alles lijkt te betekenen, en dat vervolgens nooit meer terugkomt. 'Het hele album verbindt eigenlijk twee ideeën', zegt hij. 'De menselijke behoefte om hogere intelligentie te zoeken - in de ruimte, bij een god, waar dan ook - met een persoonlijke reis. Want in de moeilijkste momenten van je leven ga je op dezelfde manier denken.' De kosmische zoektocht en het verdriet om een gestrande relatie zijn voor Bellamy geen aparte verhaallijnen. Ze zijn hetzelfde gevoel, in een andere taal.

Reddit community

Zonder de bal uit het oog te verliezen, kunnen we wel stellen dat Bellamy een meester is van nerdy schijnbewegingen. Hij verpakt zijn boodschap nogal complex, zullen we maar zeggen. ‘Het is misschien wel onze meest nerdy plaat’, beaamt de frontman. Want duik nog maar eens wat verder in de Reddit-community rond Muse, en dan vind je een obsessie met de maatsoorten van ‘Hexagons’, het meest bombastische nummer van de plaat. Het nummer is gecomponeerd in wisselende maatsoorten (6/4, 6/8) en de gitaar wisselt tussen achtsten en triolen. Allemaal zessen, passend bij de zes hoeken van een hexagoon. ‘Maar als je er gewoon naar luistert, hoef je aan al die wiskunde helemaal niet te denken.'

Maar de geoefende luisteraar stuit bij Muse steeds op die dubbele laag, op een deurtje naar een andere dimensie. Neem nog maar eens 'Be With You', op het eerste gehoor een van de meest directe songs die Bellamy in tijden geschreven heeft. Dit zingt Bellamy erin:

Het nummer begint met een soort orgel, alsof je de zanger naar het altaar ziet schrijden. Dit is overduidelijk een song over die langzaam uit elkaar vallende liefdesrelatie, ingeleid door een quote van de dichter Dylan Thomas over de dood. Lekker fatalistisch. Maar ja, het is dus óók een tekst over een mogelijke ontmoeting met buitenaards leven. 'Ik ben nooit echt religieus geweest, maar weet je, een van mijn favoriete films is Contact, waarin een meisje via de wetenschap op zoek gaat naar buitenaardse intelligentie. Is dat eigenlijk niet hetzelfde als proberen God te vinden? Ik weet het niet. Dus misschien is buitenaardse intelligentie God. Dat nummer, 'Be With You', gaat over dat zoeken naar een hogere intelligentie of een hogere macht. Is het een God, is het een alien, is het AI? We weten het niet. Maar er is iets in ons dat maar wil blijven zoeken naar iets boven ons.'

Juist wel lekker dat er dan dus ook die ‘Nightshift Superstar’ is, een nummer dat niet over de snaartheorie gaat, maar gewoon echt over dansen tot het ochtendlicht. Betoverd. Bedwelmd. De diepere laag komt morgen wel weer.