ITGWO26: Waar niemand buiten de boot valt
Op dit betoverende festival willen zelfs de artiesten niet terug naar huis
Aan het einde van de festivalzomer is daar, als kers op de taart, Into The Great Wide Open. Dit weekend op Vlieland draait om het collectief: verschillende genres, generaties en geluiden die zonder hiërarchie naast elkaar klinken. Alles speelt zich af in een sprookjesachtig decor, gebouwd dóór en vóór iedereen die de overtocht over de Waddenzee heeft gemaakt.
Geen bord voor je kop
Wat is dát nou, verscholen tussen de bomen? We zijn net van de boot gestapt, via het smalle paadje het bos in gefietst, en daar staat een merkwaardig drumwezen: meer dan honderd drums en toms die dag en nacht door spelen, alsof het bos zelf een hartslag heeft gekregen. Het is Touki Delphine’s SUPERDRUM, een gepaste binnenkomer voor Into The Great Wide Open, het festival op Vlieland waar de natuur net zo goed meespeelt als de line-up.
Podia liggen verscholen achter duintoppen of tussen de naaldbomen. Het festivalterrein is hierdoor op zichzelf al een attractie: je loopt niet van punt A naar B, je dwaalt. Wie (begrijpelijkerwijs) in het dichte bos een paar keer verkeerd afslaat, mist misschien een act, maar vindt wel een verscholen barretje dat nergens op de plattegrond staat. Die overzichtelijkheid, of eigenlijk het gebrek daaraan, is precies waarom het hier nooit vóélt als een festival waar circa tienduizend mensen aanwezig zijn. Wissel bij de balie je smartphone in voor een Nokiaatje, ga even echt offline voor een weekend, en geef je over aan de idylle van het naaldbos, de vuurboetsduin en het strand.
Angine de Poitrine maakt indruk
Staat de mega-hype Angine de Poitrine nou op ITGWO? Jazeker. Het Canadese polkadot-duo werd nog nét op tijd geboekt voordat het stippenfestijn viraal ging. De naam prijkt op het blokkenschema als headliner van de laatste avond op het hoofdpodium. Het Sportveld staat bomvol. Best bizar eigenlijk dat zo'n absurdistische act zoveel mensen trekt, gezien de ontoegankelijke klank van het tweetal. Mathrock, verschillende ingewikkelde ritmes over elkaar heen, allemaal tot in de puntjes uitgedacht: het past als een puzzel in elkaar. Gaat het om de vorm of de inhoud, blijft de vraag bij deze act. Is het meer dan de gimmick? Ja. Het zijn fenomenale muzikanten, ze spelen en loopen alles live, zonder ook maar één foutje te maken. Erg indrukwekkend. Maar al snel wordt de eindeloze notenstroom en het ‘komische’ toneelstukje van de twee een beetje vermoeiend. We kunnen wel wat meer variatie gebruiken.
Kindergeluk
Variatie is er gelukkig genoeg op ITGWO. Alles is ge-DIY’d, het hele terrein is één grote ontdekkingstocht. Wat moet het geweldig zijn om hier als kind rond te huppelen. Het grote aantal gezinnen en tieners op dit festival blijft opmerkelijk, en ieder gaat hier vrolijk z’n eigen gang. Volg het olifantenpaadje, schilder op wc-papier (dat daarna nog daadwerkelijk gebruikt wordt ook!), rijd op een zelfgebouwd karretje naar het blikjesstation, schiet dennenappels af met je katapult, of sta opeens naast SMIB op het podium, tussen de rappers uit de Bijlmer, die er zaterdag voor zorgen dat ook bij de Open Plek de allerkleinste crowdsurfer zachtjes landt.
Ook niet te missen, voor kind én volwassene, is Bollox, de punkshow van Elmer (Merel Pauw). Op tv leerde ze kinderen hun woede om te zetten in scheurende gitaren, en deze zomer neemt ze samen met punkband Femme Fugazi dat principe mee naar een lijstje festivals. Hier mag je eindelijk eens keiboos schreeuwen over het feit dat je niet elke dag jarig bent. Het decor van kartonnen borden met o.a. ‘MOSHPIT’ en ‘STOM!’ worden door de allerkleinsten met trots gedragen. Authentiek, speels, en vooral heel grappig: zeker wanneer de kinderen uit het publiek op het podium worden uitgenodigd om luidkeels mee te brullen dat ze een kind van de duivel zijn.
Boos zijn mág op ITGWO, en dat infiltreert ook de volwassenprogrammering: er zijn genoeg andere shows om bij te tieren. C’est Qui speelt punkpur sangen doet dat knettergoed. Opzwepend, überstrak en urgent. Met een verpletterende podiumpresence en compromisloze teksten krijgen ze de hele Kuil aan het moshen. Let wel, de mosh is voorles filles, net zoals bij Sophie Straat . Die protestzangeres staat zaterdag op het hoofdpodium en is haar stem (ironisch genoeg) bijna kwijt - ze is moe, zegt ze - maar heeft zoveel overtuigingskracht dat de boodschap alsnog wel overkomt. Ook (VL)IJSLAND brengt hun protest weer naar het festivaltoneel. Zonder de typerende zwarte puntmutsen deze keer, maar met evenveel energie als op de grotere podia.
Ik zag je ex op Vlieland!
Die tekst is te vinden op T-shirts bij de toeristenwinkel. De mini-maatschappij op ITGWO is een mengelmoes van voornamelijk randstedelijken. De gigantische groep vrijwilligers - de ware ruggengraat van het festival - zijn extreem toegewijd, ook als dat betekent dat je drie dagen in je eentje bij een hek moet staan. Dat gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid zie je terug in de kleinste dingen. Prullenbakken vind je hier niet, alleen verzamelpunten waar het afval wordt gescheiden om te kunnen recyclen, en zelfs de bezoekers zijn bereid om zich bij het weggooien van hun afval (sorry, 'grondstoffen') te buigen over de vraag waar een servet begint en een zakdoek eindigt. Je kauwgompje hou je maar even bij je en ook die sigaret rook je enkel en alleen op de daarvoor aangewezen plateaus. Precies zoals het hoort bij een festival met de missie om 100 procent circulair te worden. Bij de opbouw verzamelen vrijwilligers zelfs de dennenappels van de paden, om ze bij de afbraak weer zorgvuldig uit te strooien.
Voetjes in de lucht
En naast die recyclingliefde lijkt het alsof er nog iets in de zeelucht hangt. Alsof het de extase zelf is die mensen hier letterlijk laat opstijgen. Wat is het toch met crowdsurfen op Vlieland?! Op de eerste nacht in de Bolder bijvoorbeeld, die wordt ingeluid door krautrockband Fellatio. Een sensationele live-act die tussen chaos en repetitiviteit pendelt. Het hypnotiserende effect van excentriek dansende Abel van der Heijden weet iedereen non-stop de lucht in te krijgen. Ook bij de Ierse band Madra Salach willen we massaal opgetild worden: gitarist Adam Cullen wil het liefst helemaal naar de andere kant van de Open Plek worden gedragen. Gelukkig vindt de band hun focus terug, en weet met prachtige folksongs de Open Plek ook nog even muisstil te krijgen. Bij de loeiharde set van FuckFuckFuck wil de frontman crowdsurfen zonder crowd, splitst de massa in tweeën, en springt vol overgave op de… grond?! Au. De korte show is destructief, meedogenloos en geeft je geen seconde ademruimte om even bij te komen.
Vliebiza
Gelukkig zijn er genoeg plekken om weer even te mogen ontprikkelen. Bijvoorbeeld bij folk-singersongwriter Jacob Alon, die zich gelukkig na een moeizame start - er gaat technisch één en ander mis - weet te herpakken, nu kwetsbaarder dan ooit. Met feilloos gitaarspel en de mooiste falsetto van het eiland stijgen songs als 'Fairy In A Bottle' hemels op. Op het mooiste podium van het festival, de Vuurboetsduin, zijn de klanken ook wonderschoon. Verstopt in een kuil waar je bijna letterlijk opgaat in de natuur, speelt Brìghde Chaimbeul zo traag en laag op haar doedelzak dat de wind met de muziek mee lijkt te fluisteren. Ook Suzan Peeters laat op hetzelfde podium haar accordeon samensmelten met de omgeving: experimenteel en innovatief, met een massageplaat onder haar voet voor een helikopter-achtig vibrato. Wanneer een blèrende baby haar stilte onderbreekt, echoot ze dat geluid speels terug en brengt zo wat lichtheid in het imponerende geluid van haar instrument.
Ook bij De IJsbaan klinken geluiden van ver weg. Het bijzondere ÁMÀL Ensemble brengt daar verschillende culturen samen in één geluid, en versmelt traditionele Arabische muziek met jazz en klassieke invloeden. Het ene nummer springen de tranen in je ogen door de gevoelige solo’s, het volgende staat iedereen die op de grond ligt te luisteren zo snel mogelijk op om te gaan dansen. Precies het soort programmering dat op ITGWO vanzelfsprekend voelt, terwijl het dat helemaal niet is.
Wie het kleine niet eert…
De Kuil is dé plek om nieuwe Nederlandse acts te mogen ontdekken. Neem het Amsterdamse jazzcollectief wazo bean bijvoorbeeld, die nog maar net hun eerste single uit heeft gebracht, maar met een Hiatus Kaiyote-achtige klank al een select groepje enthousiast maakt. De indierock van plonki klinkt veelbelovend: het neigt soms uit te bocht te vliegen, maar weet dan nét op tijd het gaspedaal los te laten. Ook IDA bewijst met haar stoere show dat haar (hyper)popsongs klaar zijn voor het grotere podium.
Bij Politie Warnsveld is dit eigenlijk al het geval: de Kuil is voller dan ooit. De vrolijke ska-punk wist op Lowlands vorig weekend een indrukwekkende circlepit neer te zetten, en weet dit op ITGWO zelfs te overtreffen. Eigenlijk is deze band de verpersoonlijking van het karakter van het festival: geëngageerd, luidkeels activistisch, een vleugje punk, gecombineerd met zachtheid en medemenselijkheid.
Zeeheimwee
Als je zo op Vlieland rondfladdert voor vier dagen, wil je eigenlijk niet meer terug naar huis. Blijkbaar is dat gevoel besmettelijk: niet alleen lopen er hier veel bezoekers rond die al een decennium geen editie overslaan, ook tussen de artiesten zitten veel trouwe terugkeerders. The Whitest Boy Alive staat voor de vijfde keer op het festival, met een dansbare, funky set die bewijst dat de liefde voor ITGWO nooit is weggezakt. Ook Personal Trainer heeft geschiedenis op het eiland: frontman Willem Smit stond hier al in 2011 met Palio SuperSpeed Donkey, met amper een snorhaartje op zijn gezicht. Jaar op jaar keert hij terug, en speelt nu met zijn band een try-out van hun derde album. Op het podium: een giga-vleugel die de basis vormt voor, jawel, het hele drumstel.
Publieksfavoriet MARO voelt die aantrekkingskracht net zo goed. Twee jaar geleden charmeerde ze iedereen met haar intieme show met haar gitaartrio; nu speelt ze een elektronischere set op het Sportveld. Het is haar favoriete festival, zegt ze zelf. Na afloop wil ze het liefst met het hele publiek chillen, want iedereen ziet er volgens haar zo cool uit.
En zo is het maar net: op ITGWO hangen alle artiesten het liefste gewoon tussen de bezoekers rond. De grens tussen podium en publiek is er vaag: grote backstages zijn er niet, en luxe tourbussen om als artiest in weg te duiken komen het eiland al helemaal niet op. Ze pakken net als jij en ik, gewoon de boot terug naar de vaste wal. En dan op het dek, kijkend naar het eiland dat langzaam uit zicht verdwijnt, slaat de waddenweemoed alweer toe.