Het eindeloze onderzoek van upsammy en Valentina Magaletti

Ja, ehm… hoe moet je in vredesnaam de muziek omschrijven die de Nederlandse producer Thessa Thorsing (upsammy) en Italiaanse slagwerker Valentina Magaletti samen hebben gemaakt? Je bent wellicht snel geneigd om te willen aanwijzen wie welk aandeel heeft op dat eigenaardige album Seismo, waar de organische, broeierige elektronica van upsammy eindigt en de asmr-roffeltjes en galmende duimpiano’s van Magaletti beginnen. Maar dat moet je eigenlijk helemaal niet willen proberen, zeggen de twee via Zoom. Wat overblijft: een woord als alien. Buitenaards klinkt het, vreemd, als muziek zoals je nog nooit hebt gehoord. ‘Ja, we hebben een ruimteschip gepakt naar Mars’, zegt Magaletti met pretoogjes. ‘We waren de enige twee mensen op de planeet.’

© Maarten Mooijman

Thessa Thorsing, serieuzer: ‘Ik pak de geluiden van Valentina en manipuleer die. Ik probeer altijd nieuwe klanken te vormen en kneden, maar wil niet verliezen waar muziek in de kern om draait: dat directe gevoel, emoties, iets puurs en primitiefs.’ Die benadering leverde upsammy al meerdere nominaties voor de 3voor12 Award op, en ze draaide de meest avontuurlijke dj-sets op toch al avontuurlijke dancefestivals als Dekmantel en Draaimolen.

Een gouden match

In die zin zijn de twee een gouden match, want ook Magaletti is altijd op zoek naar iets NIEUWS, of ze nou platen maakt met de experimentele Moin, met psychpoptrio Vanishing Twin, als percussionist bij Cate Le Bon, als gastcurator voor Le Guess Who?, of in de samenwerkingen met Shackleton, Floating Points, Nídia. Altijd is er die zoektocht: ‘De hele tijd, elke dag. Ik heb bijvoorbeeld een keramisch drumstel, ik pas kalimba’s aan, ik speel eigenlijk op alles wat geluid maakt. Ook op de vloer. Voor mij is alles een instrument. Het is een onderzoek zonder eind.’

Een mooi duo zijn ze, totaal tegenovergesteld ook. Thorsing is bedachtzaam, een beetje verlegen, Magaletti spat zo’n beetje van het scherm. Thorsing: ‘Ik ben heel precies, bijna obsessief blijf ik finetunen. Wat ik zo waardeer aan Valentina is haar intuïtieve houding. Ze zit echt in het moment en laat het gebeuren.’ Valentina lacht: ‘Mijn spel is heel instinctief en primair. Ik leer van Tessa juist een meer bedachtzame, bijna meditatieve aanpak, eerst nadenken voordat je iets zegt. Want soms brengt je mond je alleen maar in de problemen.’

Vulgair getrommel

© Maarten Mooijman

upsammy portretteerden we al vaker. Magaletti groeide op in de Zuid-Italiaanse stad Bari. ‘Ik was geboren om te drummen’, vertelt ze begeesterd. ‘De eerste keer dat ik een drumstel zag, dacht ik meteen: wat ís dit? Ik raakte er totaal door geobsedeerd.’ Ze studeerde onder Agostino Marangolo, de drummer van Goblin, die onder andere de legendarische soundtrack voor Dario Argento's horrorfilm Suspiria maakte. Virtuoze progrock, allerlei overdadige maatsoorten, het soort muziek waar Magaletti later juist afstand van zou gaan nemen.

Meer inspiratie zou ze halen uit het werk van Milford Graves, die al eind jaren zestig liet zien dat je als jazzdrummer niet per se de groove hoefde te bewaken, maar veel vrijer kon spelen. ‘Tot op de dag van vandaag is hij een van mijn grootste inspiratiebronnen. Ik weet niet of je die documentaire hebt gezien waarin hij speelt voor autistische en neurodivergente kinderen? Die documentaire heet Full Mantis, en ik raad iedereen aan om die te kijken. Daar zie je de echte kracht van muziek: het is pure energie, een soort kanaal voor iets dat veel groter is dan de speler zelf, of degene die luistert. Het is gewoon — wauw — die energie. Echt ongelooflijk. Zijn manier van drummen is natuurlijk fantastisch: bijna ritueel, maar het brengt je ook heel dicht bij het menselijke, bij hoe kwetsbaar we zijn. Vaak worden drums toch een beetje vulgair ingezet, geweld om het geweld, om showen, om eindeloos technisch gefröbel — paradiddles en dat soort dingen. Een miljoen bpm en vijf voetpedalen. Zo saai! Milford Graves is totaal anders, hij had een poëtische vorm van virtuositeit.’

De gangen van het Rijksmuseum

Bij Valentina Magaletti is drummen een vorm van communicatie, vandaar dat ze graag de samenwerking met anderen opzoekt. ‘Mijn soloplaat A Queer Anthology of Drums was een monoloog — heel zelfbewust en introspectief. Maar als je te veel in je eigen hoofd zit, raak je daar ook op uitgekeken. Je groeit in interactie met anderen, je spiegelt je aan wat je tegenover je hebt. Dat vind ik heel prikkelend en uitdagend, omdat het me uit mijn hoofd haalt en laat zien hoeveel andere werelden er zijn. En elke samenwerking levert weer iets totaal anders op. In die zin ben ik best ‘polyamoreus’ in muziek: ik wil zoveel mogelijk experimenteren.’

Dus vanzelfsprekend zei ze ‘ja!’ toen upsammy haar benaderde. Die had van het Rijksmuseum een compositie-opdracht gekregen, of ze de soundtrack wilde maken voor een tentoonstelling, en opnames wilden maken ín dat majestueuze pand. Thorsing: ‘Er hingen nog geen schilderijen, want dan mag je natuurlijk niet teveel decibels produceren. Het was uniek om Valentina daar aan de gang te laten, we konden alles om haar heen opnemen met een binaurale mix, we gingen aan de gang met hydrofonen.’ Magaletti: ‘We konden helemaal wild gaan, alle mogelijkheden verkennen, allerlei ruimtes gebruiken voor verschillende soorten galm.’

Het resulteerde in eerste instantie in een uurdurende ambient soundtrack, om op te zetten terwijl je door het museum wandelt. Het album Seismo vloeide ook voort uit die opnames, moest iets anders worden. ‘Voor het album konden we de boel opschudden’, zegt Torsing. ‘Meer energie gebruiken! Er zit een bepaalde spirit in Valentina’s spel die ik intact wilde houden. Maar tegelijk wil ik die laten samensmelten met wat ik doe.’