Album van de Week (39): Elmer

Het is een vrij klassieke visie op acteren: je in een ander mens verplaatsen om diegene beter te begrijpen, als oefening in empathie. In die zin heeft Merel Pauw alias Elmer al haar halve leven kunnen oefenen: aan de Toneelschool in Arnhem speelde ze voornamelijk mannen, en dan het liefst springerige kleine jongetjes. Op het openingsnummer van haar tweede album MAN, OH MAN maakt ze al duidelijk dat dat ook precies is wat ze nu van plan is: andermans jas aantrekken, om te weten hoe het voelt. Om man te zijn, bijvoorbeeld. ‘Ik vind dat ik teveel over en niet met je praat. Het internet wil graag dat ik je haat, ik zie filmpjes die me zeggen dat je boven me staat’, rapt ze.

Het is anno 2026 knap lastig om man te zijn, concludeert ze al snel. We horen hoe moeilijk het eigenlijk is als er constant tegen je geschreeuwd wordt dat je moet investeren in crypto (bam!), om vijf uur ’s ochtends moet opstaan om hard te lopen en zo breed mogelijk te worden. Maar tegelijkertijd wordt er ook een Nieuwe Mannelijkheid verwacht: ‘Steeds als ik verander moet het weer anders. Ik las bell hooks, jij noemde dat performatief. Toen ging ik sporten, was dat weer te agressief. Eerst was ik te hard, toen was ik te lief. Please, weet er iemand hoe ze man willen zien?!’ Het zijn thema’s waarover je mannen niet zo snel zal horen. Juist daarom is het wel verfrissend hoe Elmer de mannelijke tijdsgeest probeert te vangen.

Daarin slaagt ze, mede door wat ze bij de mannen losmaakt met wie ze samenwerkt. Zo rapt Nnelg op ‘MEISJES!’ over onzekerheid wanneer online contact met een meisje zich eindelijk naar de echte wereld vertaalt (en hij haar eigenlijk niet durft aan te spreken). Vrij onvergetelijke bar dropt Elmer daar ook zelf: ‘KAN IEMAND MIJ HIER UITLEGGEN HOE VINGEREN WERKT? IN FIJNE MOTORIEK BEN IK NOG REDELIJK BEPERKT!’ En dan de kwetsbare duetten met Lucky Fonz III (over gender en biseksualiteit) en Ray Fuego, die laat horen hoe pijnlijk het is dat vrouwen zijn bestaan als zwarte man al als bedreigend kunnen opvatten. Elmer: ‘Ik hou mijn sleutels tussen vingers en vermijd je blik. Als jij me pakt, dan ga ik gillen, jij bent sterker dan ik.’ Ray Fuego: ‘Ik steek over en loop niet te snel. Ik wil je niet bangmaken maar dat ben je toch wel.’

Uiteindelijk gaat deze plaat natuurlijk ook over Merel Pauw zelf, hoe zij in haar persoonlijke leven met gender speelt, en hoe de wereld daarop reageert. ‘ALLE JONGENS ZIJN GEMEEN TEGEN MIJ’ bijvoorbeeld, over de pestkopmentaliteit in de muziekwereld, dat wordt ingeluid met een treiterig fragment uit Drie Kwartjes, waar Willie Wartaal en Vjeze Fur nogal onaardig over Elmer praten. En ‘ONZICHTBARE PIK’: daarop komt Elmer erachter dat ze zich aangetrokken voelt tot feminiene mannen, en dan krijgt ze zelf ook een veel dominantere, masculiene rol in de relatie. ‘Ik wist niet dat ik dat in me had, want normaliter was ik voor die sexy dingen bang, zeker bij een man. Omdat ik dan dacht: nu moet ik meisjesachtig zijn, daar hou ik niet zo van.’ Ze kruipt ook in de huid van de duivel: op het vreselijk akelige ‘NOG HEEL EVEN’ onderzoekt ze hoe mensen zo gek zouden kunnen zijn om grensoverschrijdend gedrag te plegen. En uiteindelijk reikt ze De Man de hand met de ontroerende slottracks ‘MISTLAMP/ZOEKLICHT’ en ‘IK HOU VAN HEN’.

Zo vernuftig en spitsvondig als de teksten zijn ook de producties van Keenan Mundane, bijgestaan door o.a. Alice Olsthoorn en Luwten. Ze hebben duidelijk gebond over de cartooneske hiphop van MF Doom (het live-persona van Elmer is ook een soort comicbook-superschurk). Mundane gaat op dit album evengoed van jersey club en drum ’n bass naar punk-rap en indiepop. Hoogstoriginele plaat dus, en what a ride!