Videokunstenaar en visuals pionier Micha Klein (61) overleden
Eelko Anceaux: ‘Hij werd een icoon van de optimistische jaren negentig’
Videokunstenaar Micha Klein is op 61-jarige leeftijd overleden. In het Amsterdamse nachtleven van de jaren negentig en vroege jaren nul was hij een sleutelpersoon: een kunstenaar die videokunst niet naar de club bracht als decoratie, maar als volwaardige tegenhanger van de muziek. Zelf zei hij erover: ‘Museum- en galeriemensen vonden het niet kunnen wat ik maakte. Terwijl mensen van mijn eigen generatie juist zeiden: dit is fantastisch, dit moeten we zien. Dus nam ik mijn banden mee naar een club, waar ineens duizend man stond te kijken.'
Eelko Anceaux, mede-oprichter van clubavond CHemistry (samen met DJ Marcello) in de Escape, schetst hoe die club in de beginjaren een enorme aantrekkingskracht had op ‘de movers en shakers uit Amsterdam’. Vanuit die energie ontstond ook de behoefte aan beeld. ‘Al vrij snel bedachten we dat bij goede muziek en een goed geluid ook beeld hoort, eigentijds beeld.'
Klein dook op in die context, als onderdeel van een kleine groep videokunstenaars die elkaar vond rond CHemistry. De club gaf hen letterlijk een podium: de VJ stond naast de DJ, zichtbaar voor de hele zaal. Anceaux benadrukt dat Klein opviel door wie hij was én door wat hij maakte. Zijn werk was ‘heel erg brutaal, in your face’, hij maakte zijn animaties met de computer, werkte veel met herhaling en was ‘provocerend voor de goede smaak van die tijd’. Daar zette hij, aldus Anceaux, ‘een nieuwe realiteit, een plastic droomwereld’ tegenover. Ook Klein’s flirts met ecstasy speelde mee in zijn uitstraling. ‘Dat heeft ertoe bijgedragen dat hij al heel snel een soort icoon werd van de optimistische negentiger jaren.’
Na 9/11 veranderde de tijdgeest. Anceaux noemt dat moment ‘het omslagpunt’ en beschrijft hoe Klein toen ‘zijn zwarte periode’ inging, met ‘hele donkere videokunst en videoschilderijen’. Dat botste met een uitgaanspubliek dat, zoals hij zegt, ‘het liefst vasthouden aan die hele optimistische, vrolijke, niets aan de hand tijd’. In 2006 verdween Klein uit het nachtleven, toen hij naar Bali vertrok. Zo kwam een einde aan een periode die zo’n tien jaar duurde, maar in een vloek en een zucht voorbij was. ‘Er gebeurde verschrikkelijk veel,’ zegt Anceaux. ‘Je had erbij moeten wezen.’