Tabaksfabrikanten omzeilen nieuwe tabakswet

Brand-stretching is de oplossing voor het verbod op rookreclame

Marlboro sponsorde de Marlboro Flashbackconcerten, Drum sponsorde Drum Rhythm, Philip Morris sponsorde de Philip Morris Kunstprijzen en Javaanse Jongens sponsorde onder meer Crossing Border, North Sea Jazz en Oerol. Vanaf 7 november is dat helemaal voorbij, want dan komt er een totaal verbod op tabaksreclame. Het moet dus anders. Zo wordt Lowlands niet meer gesponsord door Samson, maar door het popmagazine Samsonic en worden festivals als North Sea Jazz en Crossing Border niet langer meer financieel ondersteund door Javaanse Jongens-tabak, maar door Javaanse Jongens Eetcafé. Een creatieve manier dus om de nieuwe tabakswet te omzeilen. De connectie Javaanse Jongens Eetcafé met Javaanse Jongens-tabak is echter wel heel snel gemaakt. Beiden zijn in de markt gezet door tabaksfabrikant Koninklijke Theodorus Niemeyer. Het merk Javaanse Jongens Eetcafé is in 1993 als zelfstandig merk gedeponeerd, speciaal voor de horeca, maar de naam blijft wel van Niemeyer. De eetcafés zijn opgenomen in een Franchise BV, worden sinds 1994 geëxploiteerd door zelfstandige organisaties en hebben niets te maken met het gelijknamige shagmerk. Wel steekt Niemeyer geld in de keten en dat is drie procent van de jaarwinst. Niemeyer sponsort dus de eetcafès en die sponsoren op hun beurt weer festivals, zoals Crossing Border in november. Een beetje vreemd is het wel. Niet voor Erik Manders, directeur van Javaanse Jongens Franchise BV. ‘Wij hebben niets met het shagmerk te maken. Alleen de naam is hetzelfde en dat mag. Wij wilden geen moeilijke Indische naam, maar een stoere Nederlandse. Bovendien komen onze koks van Java. Ook het logo is compleet anders. Crossing Border wordt ondersteund met de winst van de eetcafés en horeca mag nog steeds reclame maken. Niemeyer is ook niet verplicht om ons geld te geven, ze doen dat puur uit vriendschap.’ Ook Cees Foets, woordvoerder van Niemeyer, is zich van geen kwaad bewust. ‘Wij zijn wel eigenaar ja, maar de wet schrijft voor dat het een ander product moet zijn en dat is het. Wij willen alleen maar dat die keten eetcafés groter wordt. Je mag reclame maken voor producten die niet rechtstreeks iets met roken te maken hebben en met een zelfstandige merknaam in de markt staan. Wij zorgen voor voldoende afstand.’ Volgens Bas Kuik van het Ministerie van Volksgezondheid is het reclame maken voor Javaanse Jongens eetcafé niet toegestaan en dus strafbaar. ‘Het is duidelijk herleidbaar naar Javaanse Jongens tabak en dat mag niet. Het moet daadwerkelijk een afsplitsing zijn en er mogen absoluut geen banden terug gevonden worden. Zelfs als beide logo’s ergens dezelfde kleur hebben zitten ze al fout. Dat eetcafé moet dus zowel financieel als economisch op zichzelf staan.’ De Keuringsdienst van Waren, die er op moet gaan toezien of de nieuwe tabakswet ook echt wordt nageleefd, heeft nog geen idee hoe ze dat aan gaan pakken. Bert Hendriks: ‘Het heeft momenteel niet onze eerste prioriteit. We hebben ook nog geen richtlijnen over hoe we te werk moeten gaan. We richten ons eerst op het rookbeleid. Bovendien moeten we voor die reclamecontrole ook meer personeel inzetten en dat hebben we nog niet.’ Eventuele sancties worden bepaald door het Openbaar Ministerie, maar volgens Bas Kuik kunnen boetes oplopen tot 450.000 euro per keer dat een overtreding geconstateerd wordt. Manders is daar niet zo bang voor: ‘Ze kunnen ons niets maken, maar we zien wel na 7 november of de wet vindt dat het sluikreclame is.’ Het is dus nog niet helemaal duidelijk of de toekomst van Crossing Border in gevaar is. Louis Behre, directeur van Crossing Border, denkt dat de soep ook niet zo heet gegeten wordt als hij wordt opgediend. ‘Het zal een hele moeilijke klus worden om te bewijzen dat er een connectie is. Maar mocht het wel gebeuren dan ziet het er voor veel festivals slecht uit. Kan ik weer op m’n knieën om extra subsidie aan te vragen.’