Spinvis over Gouden Kalf-winst: ‘Aanmoediging om meer risico’s te nemen’
Erik de Jong over de soundtrack die hij schreef voor Toutes Directions
‘Ik had er echt niet op gerekend.’ Nee, en dus was Erik de Jong alias Spinvis er zelf ook niet bij, toen het Gouden Kalf mee naar huis mocht voor de soundtrack van Toutes Directions, de Nederlandse roadmovie waarin hijzelf een rol vertolkt. In 3voor12 Radio vertelt hij over het maakproces en de betekenis van zo’n prijs.
Toutes Directions, het is een tragikomische roadmovie over de bejaarde chauffeur van een streekbusje die vanwege zijn slechte ogen zijn werkzaamheden moet staken. Alleen: dat doet hij niet, hij neemt de passagiers van zijn bejaardenbusje mee de hort op, doldwaze avonturen tegemoet. ‘Iemand zei na afloop: wat leuk dat die oude mensen dat doen, dat is iets wat je bij pubers verwacht. Waarom niet? Ik vind het vooral cool.’
De Jong wilde een klassiek jaren zeventig chanson-gevoel in de muziek stoppen, zegt hij. ‘Mijn Frans is ook maar zoals Mark Rutte Engels spreekt. Ik luister heel mijn leven naar de Franse popmuziek, dit was mijn kans.’
Natuurlijk verschilt het maakproces van zo’n soundtrack van zijn eigen proces. ‘Kijk, als ik liedjes maak, ben ik de koning en de god van mijn eigen rijk. Dan kan ik alles zelf beslissen, weggooien en opnieuw beginnen. Dit is een groepsproces, je probeert te voldoen aan de wensen of de fantasie van de regisseur en te vertalen wat hij in zijn hoofd heeft.’ Soms gaat het niet eens om wat er gemaakt is, maar wanneer die muziek klinkt en wanneer niet, zegt hij. ‘Een van mijn lievelingsfilms, No Country for Old Man, heeft geen muziek. En toch is op de aftiteling een componist vermeld, want het was zijn idee om helemaal geen muziek te gebruiken. De kunst is om er minimaal mee om te springen, want als er dan iets klinkt, dan is het ook een moment. Dat is minstens zo belangrijk als de muziek die je maakt.’
Het belangrijkste is snelheid, zegt hij. ‘In de scriptfase maak ik al demo’s die nergens op slaan. Het risico is namelijk dat er anders wordt gemonteerd op andere muziek die mensen toevallig in de auto hebben, en dan wordt dat je concurrent. Ik heb soms hele eenvoudige demo’s gemaakt: op een akoestische gitaar, een banjo of een ukelele. En dat kwam goed uit, want veel scenes spelen zich af op het Franse of Limburgse platteland. Dan past dat.’
Natuurlijk is De Jong blij met zo’n prijs. ‘Ik ben ook maar een mens! Ik ben gewoon aan het proberen en het proberen. Soms mislukt het totaal. Maar als je dan een prijs krijgt, dan betekent het dat je op de goede weg zit en kun je weer door.’ Maar: ‘Eigenlijk is een prijs een aanmoediging om meer risico’s te nemen, om meer je eigen weg te gaan, om minder te luisteren wat mensen vinden en minder te voldoen aan de verwachtingen. Zo zie ik een prijs.’