Nederlandse festivals boeken ECHT meer vrouwen
Primavera Sound zet de toon met groots statement
Festival Primavera Sound maakt dit jaar een statement: de helft van hun line-up is vrouw. Waarom? Gewoon, omdat we dat al veel eerder hadden moeten doen, aldus de Spanjaarden. Het is een belangrijk moment in een discussie over representatie die ook in de Nederlandse muziekindustrie flink gevoerd wordt. Wat zien we ervan terug op de Nederlandse festivals?
Turven. Er zit niets anders op. Oude en nieuwe line-ups erbij pakken en gewoon tellen. Dat moet je doen om iets zinnigs te kunnen zeggen over de impact van de huidige feministische golf op het muzieklandschap in Nederland. Want dat er van alle kanten druk uitgevoerd wordt op programmeurs van festivals, moge duidelijk zijn. Op conferenties als ESNS, ADE en SXSW wordt erover gesproken op panels, in het Europese initiatief Keychange beloofden festivals zich in te zetten voor betere man-vrouw-verhoudingen, en met felgekleurde stickers zette het activistische initiatief ‘Nein danke’ vraagtekens bij line-ups die volledig uit mannen bestaan. Heeft het zin gehad?
Het antwoord klinkt misschien nog een beetje voorzichtig, maar het mag hardop uitgesproken worden: ja, daar lijkt het op. Er is de afgelopen jaren echt iets aan het veranderen. Noteerde Vice in 2016 nog dat het aantal vrouwen op de Nederlandse podia ‘jammerlijk laag’ was, in 2018 en 2019 noteerden de zeven van de tien festivals die we voor dit artikel bestudeerden een lijn omhoog. Neem bijvoorbeeld Best Kept Secret, met dit jaar 39% vrouwelijke artiesten. ‘Ja, daar zijn we zeker mee bezig’, zegt programmeur Roel Coppen. Maar hij wil zichzelf niet op de borst kloppen: ‘Het is nu ook makkelijker dan een paar jaar geleden. Op een showcasefestival als SXSW zien we veel goede vrouwelijke acts, met name in de indiehoek met bijvoorbeeld Big Thief en Aldous Harding, maar ook een opkomende rapper als Rico Nasty.’
Wat hij hier opmerkt is belangrijk: dit soort showcasefestivals bepaalt namelijk voor een belangrijk deel uit welk aanbod een festivalboeker kan putten, net zoals labels dat doen met het tekenen van artiesten. Dat neemt niet weg dat de discussie bij de programmeurs van Best Kept Secret in de beginjaren helemaal niet speelde, geeft hij toe. Dat was te zien in de statistieken: de eerste editie stonden er maar 11% vrouwen op het podium. Goed, dat aanbod dus. Niet alleen showcasefestivals zijn daarvoor belangrijk, maar ook grote, toonaangevende festivals als Glastonbury en Primavera Sound. Best Kept Secret zit niet toevallig in hetzelfde weekend als Primavera. In zijn eentje zou Best Kept Secret ambities op het gebied van genderverhoudingen nooit waar kunnen maken, maar volgens Coppen helpt de rigoureuze keuze van de Catalanen hen enorm.
Maar wacht even, je moet toch acts boeken omdat ze goed zijn?!
Waar hebben we naar gekeken?
De belangrijkste popfestivals van Nederland de laatste twintig jaar: Lowlands, Pinkpop, Down The Rabbit Hole, Best Kept Secret, Dekmantel (en kleine broertje Lente Kabinet), DGTL, Into The Great Wide Open, Motel Mozaique, WOO HAH! en Awakenings. Je mist dan een belangrijke, namelijk Eurosonic/Noorderslag, het Groningse showcasefestival. Een beetje luie keuze misschien om ons niet te wagen aan al die Hongaarse, Zweedse en Spaanse acts waar je nog nooit van gehoord hebt, en bovendien kennen we de visie van ESNS al: het festival sloot zich aan bij het project Keychange, een initiatief waarin festivals zich committeren aan een 50/50 verhouding in 2022. Eervolle vermelding is er ook voor het Friese Welcome To The Village, dat zichzich vorig jaar al een 50% quotum oplegde en daar zelfs met speels gemak overheen ging.
Uitgangspunt vormt de database van Festivalinfo.nl, een website waarop veel line-ups tot jaren terug te vinden zijn, terwijl de meeste festivals zelf op hun website gefocust zijn op hun aanstaande editie. Het gebruik van Festivalinfo geeft geen garantie van volledigheid, maar de kern van de line-up (de belangrijkste podia) is in principe wel correct. Bovendien gaan we er voor het gemak vanuit dat de man-vrouw verhouding in de kern van de line-up min of meer gelijk is met de onderkant van het programma. Ok ok, dat is niet noodzakelijkerwijs echt zo, omdat juist aan de onderkant nog wat vrouwen naar binnen gefietst kunnen worden, maar verhoudingsgewijs hebben die boekingen natuurlijk wel weer minder gewicht dan de headliners. Oftewel: die marge nemen we voor lief.
Interessant overigens om op te merken, nu we toch zijn gaan tellen: de afgelopen tien jaar is het aantal plekjes dat te vergeven was op popfestivals ongelofelijk gestegen. Bedenk dit maar eens: in de jaren tachtig was Pinkpop koning eenoog in festivalland. Pas begin jaren negentig - toen Lowlands zich meldde - breidde het Limburgse festival uit naar drie dagen, en in de loop der jaren kwam er stiekem steeds een podium bij. Lowlands was meteen al een driedaagse met plek voor veel meer acts, maar pas in het laatste decennium meldden zich festivals als Best Kept Secret, Down The Rabbit Hole, DGTL, Into The Great Wide Open en Dekmantel.
Dekmantel/Lente Kabinet
Ach, dance festivals, daar was het gemiddelde tot voor kort over het algemeen dramatisch. DJ werd jarenlang weggezet als een mannenvak. Waarom? Waren er simpelweg te weinig coole voorbeelden voor jonge meisjes? De laatste tijd gaan de ontwikkelingen super snel, en je hoeft met de techniek van nu ook niet per se jaren ervaring te hebben om uit de voeten te kunnen in the booth. Dekmantel begon het eerste jaar met een schamele 4% , wat ze de bijnaam Dickmental opleverde. Maar dit jaar noteert het festival 24% vrouwelijke artiesten, met vorig jaar in Helena Hauff als headliner. Zusterfestival Lente Kabinet doet het zelfs nog wat beter: van 0% op de eerste editie naar 32% dit jaar en dit jaar met Peggy Gou een afsluiter van het grootste podium. Zou deze groei doorzetten?
