Album van de Week (26): Thom Yorke

Je kent het wel. Hard gewerkt, langer dan goed voor je was en ook langer dan de zon het volhield. Knikkebollend zit je in de metro naar huis, zo moe dat je zelfs geen puf meer hebt om je telefoon te pakken. Oké, dat laatste is misschien niet zo realistisch, maar wel in het universum van Thom Yorke, frontman van Radiohead. Zijn nieuwe solo-album ANIMA wordt begeleid door een korte film van Paul Thomas Anderson, de regisseur waarvoor zijn bandgenoot Jonny Greenwood talloze soundtracks maakte. We zien Yorke in de metro, zijn ogen nog meer op half zeven dan normaal. De metro is gevuld met late-avond-forensen in min of meer dezelfde grijze jas en dezelfde uitgeputte staat.

Een moment later is het knikkebollen overgegaan in die typische onrustige hazenslaapfase zoals je die in het openbaar vervoer vaak ziet. Oncomfortabel, half alert, alles behalve charmant. Er ontspint zich een hysterische slaapchoreografie van alle forensen, eerst in de metro, dan door de lange roltrapgangen naar een prachtig verlicht ondergronds droomlandschap. Ze haasten zich, maar op een mechanische manier, onmenselijk. De soundtrack van dit freaky tafereel is ‘Not The News’, een liedje dat Radiohead fans al vanaf 2015 op de radar hebben en dat Thom Yorke al live speelde in Carré vorig jaar. Anderson’s langgerekte videoclip (te zien op Netflix) rust op de twee belangrijkste elementen uit ANIMA: een obsessie voor slaap en dromen en de altijd moeizame verhouding met het moderne leven in de stad.

ANIMA is bepaald geen makkelijke liedjesplaat, zoals voorloper Tomorrow's Modern Boxes dat ook al niet was. Sommige songs voelen als schetsen, als experimenten met beats en synths, meer groove dan song. Maar het is wel een sterker album dan allebei zijn voorgangers, en dat zit hem in dynamiek tussen de Kid A-achtige elektronische producties met orkestrale arrangementen. Heel sterk komt dat samen in het zeven minuten durende 'Twist', een liedje dat up tempo elektronisch begint, maar langzaam overgaat in een veel trager elektronisch slotstuk. Alsof een dj twee losse liedjes naadloos met elkaar weet te matchen.

Die dj-associatie komt natuurlijk niet uit de lucht vallen, want Yorke flirt al jaren met de clubcultuur. Hij deed zelfs een keer een Boiler Room set, waarin hij onder meer Aphex Twin en Modeselektor draaide. De meest dansbare tracks op ANIMA voelen duidelijk verwant aan de Engelse school van Four Tet en Floating Points, met subtiel tegen het ritme in hangende ritmes en een soort gejaagdheid die past bij de dystopische thematiek. Er mag aan het eind nog even vrijuit gedanst worden op slotnummer 'Runwayaway'. Dat begint nota bene met een gitaar en lijkt even een kalm slot in te leiden, maar dan valt de kick toch in en danst Yorke de nacht in. En dat is natuurlijk een minstens zo goede manier om te ontsnappen.